Tagarchief: verkiezingsprogramma

Verkiezingsvaagtaal en interview Bolkestein

CDA heeft het vaagste verkiezingsprogramma, PvdA en SP zijn het duidelijkst

Het CDA haalt als enige een onvoldoende voor duidelijk taal in zijn verkiezingsprogramma. PvdA en SP zijn met een ruime 8 de duidelijkste partijen. Zo blijkt uit onderzoek van Vaagtaal.

Vaagtaal heeft de verkiezingsprogramma’s onderzocht op onduidelijke, dubbelzinnige, misleidende, overbodige en storende woorden. Dit resulteerde in een rapportcijfer voor duidelijke taal.

Met een 10 is de tekst vaagtaal-vrij, met een 1 is de tekst volstrekt onbegrijpelijk. De resultaten van het onderzoek naar de taal van de verkiezingsprogramma’s staan in de nieuwsbrief Vaagtaal! (pfd op deze pagina, online-versie).

Hier vindt u ook een uitgebreid interview met Frits Bolkestein over zijn visie op de taal in de politiek.

Rapportcijfer duidelijke taal verkiezingsprogramma

  1. PvdA                        8,3
  2. SP                           8,1
  3. GroenLinks                7,3
  4. VVD                         7,1
  5. D’66                         7,0
  6. ChristenUnie              6,0
  7. Partij v/d Dieren         5,5
  8. CDA                         5,1

taalkloof burger-politiek afgenomen?
Alle aandacht voor duidelijke taal in de politiek begint zijn vruchten af te werpen. Alleen het CDA krijgt een onvoldoende voor het taalgebruik, de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie scoren een magere voldoende. Toch valt er ook bij de andere politieke partijen nog flink wat te verbeteren. Hieronder staan de  5 meest gebruikte trucs waarmee politici hun boodschap maskeren.

top 5 verkiezingsvaagtaal

  1. Liefde voor loze kreten (unieke tijden, faillissement is een leermoment, linksom of rechtsom, uitdaging)
  2. Overdadig veel zinnen in de lijdende vorm (er wordt een maatregel genomen)
  3. Grossieren in containerwoorden (duurzaamheid, leefbaarheid, innovatie)
  4. Oubolligheid troef (bewerkstelligen, dit zal geschieden)
  5. Ruime slagen om de arm (een aantal, substantieel, aanzienlijk)

Frits Bolkestein ‘kloof tussen burger en politiek moet juist groter’
Extra: het grote Bolkestein-interview: Frits Bolkestein geeft zijn visie op de taal in de politiek.

Meer informatie over politiek en beleidstaal staat in het boek ‘Vaagtaal’ van Arjen Ligtvoet en Cathelijne de Busser. Verkrijgbaar bij de boekhandel.

PvdA verrast met vaagtaal-rapportcijfer van 8,3

Met een 8,3 spreekt de PvdA zelfs duidelijkere taal dan de SP. Afgezien van een enkele excellente wetenschapper, een paar uitdagingen in plaats van problemen, en hier een daar een onnodig passief geformuleerde zin, is het PvdA-verkiezingsprogramma opvallend vaagtaalvrij. Niks ombuigen of heroverwegen, maar gewoon degelijk bezuinigen en besparen. Keurig!

Of je het nu met de PvdA eens bent of niet, hun verkiezingsprogramma leest heel wat prettiger dan het voortkabbelende, langdradige proza van het CDA.

Zo zegt de PvdA over de economische crisis:
“Veel ondernemers zagen hun eigen vermogen als sneeuw voor de zon verdwijnen. Tal van huiseigenaren zijn in de problemen gekomen. Spaar- en pensioenvermogens zijn verschrompeld. En hoe goed we het in internationaal opzicht ook doen, de werkloosheid is sterk toegenomen. Voor iedereen die dat treft, is het een drama.”

En het CDA:
“Het is van belang dat het vertrouwen in banken zo spoedig mogelijk wordt hersteld. Burgers en bedrijven moeten erop kunnen blijven vertrouwen dat ze hun (spaar)gelden veilig kunnen stallen en ook hun activiteiten kunnen financieren. Financiële producten moeten een duidelijk doel hebben en erop gericht zijn toegevoegde waarde te creëren. (…) het van groot belang is door aanscherping van normen en focus op de kernactiviteiten het vertrouwen van de markt te herwinnen.”

De tussenstand

D66 krijgt vaagtaal-rapportcijfer van 7.0

Afgelopen vrijdag presenteerde D66 het verkiezingsprogramma voor 2010. En wat voor een verkiezingsprogramma! Met meer dan 43.000 woorden is dit het dikste verkiezingsprogramma tot nu toe! Onze vaagtaalanalyse-machine had dan ook flink wat tijd nodig, maar spuugde uiteindelijk een 7.0 uit. Helemaal niet slecht!

2.5 miljard naar onderwijs
Het verkiezingsprogramma is soms opvallend concreet, met zinnen als:
‘Onderwijs is voor D66 dus absolute prioriteit. Daaarom wil D66 €2.5 miljard investeren in onderwijs, onderzoek en innovatie.’

Duurzame ombuigingen
Toch draait ook D66 geregeld om de hete brei heen. Bijvoorbeeld door naar bezuinigingen te verwijzen met de term ‘ombuigingen’. Of met nikszeggende zinnen als:
‘We willen onze samenleving menselijk en duurzaam maken.’

Een menselijke en duurzame samenleving? Wat zou D66 daarmee bedoelen? De uitleg maakt het er niet veel duidelijker op:
‘…een kwestie van beschaving. Sociaal en rechtvaardig. Schoon en veilig.’

Alle ministers op dieet
Soms lijkt D66 de juiste, concrete, toon te pakken te hebben, maar gaat het dan toch nog mis. Zoals hier:
‘D66 wil het aantal ministeries verminderen. Ook worden ministeries afgeslankt.’

Ministeries die afslanken? Wat dat ook betekenen mag, D66 heeft er alle vertrouwen in:
‘Vertrouw op de eigen kracht van mensen. Vermindering van de controlelast is hiervan een exponent.’

CDA – 5,1 | Slagvaardig samen grossieren in gemeenplaatsen

Tja, met een vaagtaal-rapportcijfer van 5,1 krijgt het CDA de eerste onvoldoende.

Net als de verkiezingsprogramma’s van de SP en GroenLinks, staat het CDA-verkiezingsprogramma vol lijdende zinnen en voorzetseluitdrukkingen. Tot zover niets nieuws. Maar waarom scoort het CDA dan zo veel slechter dan de SP en Groen Links? Omdat het programma één lange aaneenschakeling is van nietszeggende uitdrukkingen en gemeenplaatsen.

Waarom zo vaag? Wil het CDA alle coalitie-opties openhouden? Als dat het geval is, zullen de programma’s van de andere coalitiekanshebbers – PvdA, D’66 en VDD – ook vaag zijn. Met andere woorden: hoe groter de kans op een plek in de regering, hoe vager het taalgebruik. Het wachten is op de overige programma’s.

De tussenstand

Grossieren in gemeenplaatsen

Hieronder 10 tamelijk willekeurig gekozen citaten uit het conceptverkiezingsprogramma van het CDA. Welk beleid staat het CDA nu eigenlijk voor met deze ronkende uitspraken?

Meer immigranten, maar wel op klompen?
Het CDA gelooft sterk in het behoud van de eigen Nederlandse mentaliteit. Tevens moeten wij op een adequate manier aansluiten bij de globalisering.

Nu! extra vernieuwde leraren!
Ook voor leraren geldt dat zij regelmatig bijgeschoold moeten worden, zeker ook op het gebied van onderwijskundig leiderschap. Dit draagt bij aan hun motivatie, kwaliteit en vernieuwing.

Meer massa, meer universiteit
Van universiteiten en hogescholen wordt verwacht dat zij een eigen helder profiel ontwikkelen en inzetten op verdere specialisatie (focus en massa).

Doelmatig zonder OV-studentenkaart?
Om de toegankelijkheid te borgen blijft de studiefinanciering bestaan, wel zal van studenten die langer over hun studie doen dan de nominale studieduur plus één jaar een hoger collegegeld gevraagd worden. Tevens zullen de reismiddelen doelmatiger worden ingezet.

Lekker LLL met EVC
Voor het LLL ten behoeve van de arbeidsmarkt is dit een gedeelde verantwoordelijkheid met sociale partners. In dit kader is het van belang dat de toepassing van kwalitatief hoogwaardige EVC instrumenten wordt bevorderd.
(noot vaagtaalredactie: LLL=leven lang leren / EVC = erkenning verworven competenties)

De waarheid als koe
Kennis en innovatie zijn cruciaal voor onze toekomstige welvaart en werkgelegenheid.

Geïnnoveerde agenda’s implementeren
Het innovatieplatform wordt omgevormd tot een Innovatieraad die tot taak krijgt om de strategische kennis- en innovatieagenda te coördineren en te implementeren.

Helder? Of toch niet?
De procedures worden transparant.

Grote slagen, snel thuis
Er zijn slagen gemaakt op het gebied van het terugdringen van de administratieve lasten.

VOC-mentaliteit
De wereldwijd opererende handelsnatie Nederland heeft een rijke historie die continuering behoeft.

SP krijgt vaagtaal-rapportcijfervan 8,1

De 7,3 van GroenLinks was al heel aardig, maar de SP overtreft dit met een vaagtaal-rapportcijfer van 8,1. Hoe linkser hoe duidelijker? Het wachten is op de overige verkiezingsprogramma’s.

Uitermate concreet

De SP schrijft zonder slag om de arm. In niet mis te verstane woorden neemt de SP stelling.

  • ‘Politici hebben gefaald…’
  • ‘Zij die zichzelf belachelijke salarissen, bonussen en winsten toekenden…’
  • ‘De crisis van het casinokapitalisme…’

Schrijflesje verkiezingsprogrammataal

Toch is er nog wel het een en ander aan te merken over het taalgebruik in het verkiezingsprogramma van de SP. Net als GroenLinks houdt de SP van de vage begrippen ‘duurzaamheid’ en ‘marktwerking’, en ook de lijdende vorm en voorzetseluitdrukkingen drukken het rapportcijfer.

Daarnaast valt er nog wel eens een loze kreet. Opvallend is de titel van hoofdstuk : ‘Een beter Nederland, voor minder geld.’ Tja, méér doen met minder geld, dat klinkt natuurlijk aantrekkelijk, maar is het ook waar te maken?

De SP houdt niet van marktwerking. Lezers ook niet.

Marktwerking, wat is dat? Strikt genomen betekent dit woord dat de markt zijn werk mag doen, maar vaak gebruiken politici dit woord als eufemisme voor bezuinigen. Andere keren staat dit woord voor het creëren van een markt waar voorheen geen markt was. Op welke betekenis van het woord ‘marktwerking’ doelt de SP?

“De marktwerking in de inburgering stoppen we en aan de voorgenomen marktwerking in de volwasseneneducatie beginnen we niet eens.”

“De marktwerking leidt tot nodeloze concurrentie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars en hopeloze bureaucratie voor zorgverleners.”

Voorzetseluitdrukkingen, overbodig en onduidelijk

De SP houdt van voorzetseluitdrukkingen, zoals ‘op basis van’ en ‘als gevolg van’. Jammer, want voorzetseluitdrukkingen maken zinnen onnodig ingewikkeld.

“De meerwaarde die de grond oplevert als gevolg van de verandering van bestemming komt ten goede aan de gemeenschap.”

Hier kan de SP ‘als gevolg van’ eenvoudig vervangen door ‘door’:

“De meerwaarde die de grond oplevert door de verandering van bestemming…”

De onderstaande zin is nog een stuk lastiger. Wat staat er precies? Wat betekent ‘op basis van’? Wie vult dat fonds? De woningcorporaties zelf? En is de bijdrage die iedere corporatie levert afhankelijk van de draagkracht van de corporatie? Of betekent deze zin iets heel anders?

“Er komt een solidariteitsfonds voor woningcorporaties, voor het verbeteren van buurten en dorpen. Dat fonds vullen we op basis van de draagkracht van de corporaties. De ‘Vogelaarheffing’ en de vennootschapsbelasting verdwijnen.”

Lijden met de lijdende vorm
De SP houdt van de lijdende vorm, zoals in de zin:

“Het toezicht van het parlement op de veiligheidsdiensten wordt verbeterd.”

De lijdende vorm maakt deze zin onnodig ingewikkeld. Door deze zin in de actieve vorm om te schrijven, is meteen duidelijk wie wat gaat doen:

“Het parlement gaat beter toezicht houden op de veiligheidsdiensten.”

Hoe brengt het CDA het er vanaf? Morgen lees je meer!

GroenLinks krijgt vaagtaal-rapportcijfer van 7,3

Het eerste concept-verkiezingsprogramma is binnen. GroenLinks bijt het spits af en legt de vaagtaal-lat meteen hoog: het verkiezingsprogramma krijgt van ons een vaagtaal-rapportcijfer van 7,3.

Dat is hoog, zeker voor een politieke beleidstekst. Een beetje beleidstekst scoort meestal belabberd. Hoe vaag of duidelijk zullen de verkiezingsprogramma’s van de andere politieke partijen zijn? We houden je op de hoogte!

Toch kan het ook bij GroenLinks nog wel iets minder vaag. GroenLinks blijkt bijvoorbeeld een voorliefde voor de lijdende vorm te hebben. Ook het vage, maar veelvuldig gebruikte begrip ‘duurzaam’ roept vragen op. Hieronder enkele citaten uit het verkiezingsprogramma en ons commentaar.

Hét GroenLinks-containerwoord: duurzaam

“Een volgende regering moet leiderschap tonen en de crisis gebruiken als scharnier naar een betere, duurzame toekomst. Onze economie moet weer gaan draaien. En onze welvaart mag niet ten koste gaan van toekomstige generaties.“

Een duurzame toekomst, wat zou dat zijn? Is dat een toekomst zonder oorlog? Een toekomst met een sterke economie, zodat we kunnen blijven consumeren, ofwel duurzaam consumeren? Of is een duurzame toekomst een toekomst waarin we niet meer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen?

Het wij-weten-het-ook-niet-cliché: linksom of rechtsom

“Groen is het meest belovende exportartikel in een wereld die linksom of rechtsom duurzamer wordt.”

Linksom of rechtsom? Yeah, right! En ook ‘duurzaam’ komt hier weer om de hoek kijken.

Er wordt veel geworden bij GroenLinks: de lijdende vorm

“De markt voor financiële derivaten wordt transparanter. Nieuwe financiële producten worden door toezichthouders vooraf getoetst op begrijpelijkheid en risico’s.”

“Het belastingstelsel wordt vergroend. Bestaande milieubelastingen op verpakkingen, energie, afvalstoffen en brandstoffen worden verhoogd.”

“Veetransporten worden aan banden gelegd. Slachtvee mag niet langer dan 4 uur worden vervoerd.”

Er wordt, kortom, heel wat gedaan bij GroenLinks. Maar wie doet dat dan allemaal? Met de lijdende vorm houdt GroenLinks dat lekker vaag. Vandaar onze tip: schrijf zo veel mogelijk lijdende zinnen om naar de actieve vorm. De eerste zin wordt dan bijvoorbeeld:

“De markt voor financiële derivaten moet transparanter. Toezichthouders gaan de begrijpelijkheid en risico’s van nieuwe financiële producten toetsen.”

Wil jij ook een vaagtaal-rapportcijfer voor je eigen tekst? Die geven we je tijdelijk gratis.