15 | Haal je zinnen uit de tang

Regel 15 Haal je zinnen uit de tang | knijp tangconstructies dicht

Bij een tangconstructie propt de schrijver te veel informatie tussen woorden en zinsdelen die eigenlijk bij elkaar horen. Lastig, want aan het eind van de zin weet de lezer niet meer hoe de zin begon. De schrijver weet dat overigens vaak ook niet meer, zodat zijn zin hopeloos ontspoort. De schrijfregel is daarom: jaag je lezer niet op stang en zet bij elkaar wat bij elkaar hoort. Knijp tangconstructies dicht!

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | wedstrijd: de langste tangconstructie (februari 2014)

Dus niet

  • De consternatie over het gisteren bekendgemaakte en onverwachte ontslag van de financieel directeur die vanzelfsprekend erg aangeslagen was, was groot.

Maar

  • Gisteren maakte het bestuur het ontslag van de financieel directeur bekend. De consternatie over dit onverwachte ontslag was groot en vanzelfsprekend was de directeur erg aangeslagen over zijn ontslag.

voorkom tangconstructies en help je lezer

Tangen in soorten en maten
Tangconstructies zitten vaak tussen de verschillende onderdelen van het werkwoord. In de volgende zin is rekening houden met het werkwoord. En daar past best wat tussen, denk menig schrijver enthousiast:

  • In de prognose wordt op grond van de sterk veranderende marktomstandigheden rekening gehouden met een winstdaling.

Ook tussen lidwoord (de, het, een) en zelfstandig naamwoord (auto, huis, hond), valt wel wat te proppen:

  • Het door een ongelukkige samenloop van omstandigheden kwijtgeraakte document werd vanochtend teruggevonden.

Helaas zitten er ook wel eens meerdere tangen in één zin. Kijk nog maar eens naar het eerste voorbeeld:

  • De consternatie over het gisteren bekendgemaakte en volkomen onverwachte ontslag van de financieel directeur die vanzelfsprekend erg aangeslagen was, was groot.

voorkom tangconstructies en help je lezer

Tangconstructies dichtknijpen
Als een echte puzzelaar moet de lezer de informatie tussen de bek van de tang vinden en die ook nog eens onthouden. En dat terwijl hij ondertussen analyseert hoe de informatie in de tang samenhangt met de informatie uit de hoofdzin. Dat levert de lezer een hoop onnodig werk op. Neem:

  • Piet heeft het door een ongelukkige samenloop van omstandigheden gisteren kwijtgeraakte document teruggevonden.

De hoofdzin is Piet heeft het document teruggevonden. De rest is vulsel. Knijp de tang dicht en vermeld het vulsel in een aparte zin. De zin hierboven wordt dan:

  • Piet heeft het document teruggevonden. Door een ongelukkige samenloop van omstandigheden was hij het gisteren kwijtgeraakt.

Of:

  • Gisteren raakte Piet een belangrijk document kwijt, maar gelukkig heeft hij het vandaag weer teruggevonden.

Wanneer wel een tangconstructie?
Kleine en overzichtelijke tangen hoef je niet te splitsen:

  • Mevrouw de Wilde, een plaatselijke beroemdheid, is gisteren rustig in haar slaap overleden.

Zodra je echter meer informatie wilt toevoegen, is het handiger om de zin op te splitsen. Dus niet:

  • Mevrouw de Wilde, een plaatselijke beroemdheid die vooral bekend stond om haar gulle lach en haar met snoepgoed gevulde handtas, is gisteren rustig in haar slaap overleden.

Maar:

  • Mevrouw de Wilde, een plaatselijke beroemdheid, is gisteren rustig in haar slaap overleden. Ze stond vooral bekend om haar gulle lach en om haar handtas die altijd met snoepgoed gevuld was.

Een tangconstructie waar je u tegen zegt
De schrijver is blij dat hij alles, maar dan ook werkelijk alles weet van het onderwerp. Die kennis wil hij maar al te graag met je delen… wacht, dat feitje moet er ook nog even bij… en dat ook… en dan stapelen de bijzinnen zich op:

  • Het projectverslag Nieuwe conceptuele uitgangspunten voor competentiegericht beleid, op 23 januari jongstleden in concept verstuurd aan directie, hoger- en middenkader en overige stakeholders, door de Projectgroep Competentiegericht Beleid, ook wel bekend als de Projectgroep CB, of kortweg PCB, een groep professionals uit een breed werkveld met vertegenwoordigers uit zowel de binnenkring als de buitenkring die beschikt over een enorme pool van kennis, die in het leven werd geroepen op voorspraak van de directeur Human resources management omdat deze vond dat er te weinig aan competentiegericht denken werd gedaan, dit in samenwerking en met ondersteuning van een externe adviseur die bekendstaat om zijn brede kennis van en ruime ervaring met veranderprocessen, verandermanagement en competentiegericht beleid, beschrijft wat de conceptuele uitgangspunten voor competentiegericht beleid zijn.

Als je de tangconstructie in deze zin dichtknijpt, blijft de kern over:

  • Het projectverslag beschrijft wat de conceptuele uitgangspunten voor competentiegericht beleid zijn.

De tang bevat echter zo veel vulsel, dat de lezer na twee of drie bijzinnen de draad al volledig kwijt is. Vandaar dat hieronder een routeplanner staat om je door deze tang te loodsen, voor zover dat mogelijk is met deze gruwelzin.

Een enorme tangconstructie

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | wedstrijd: de langste tangconstructie (februari 2014)

Een gedachte over “15 | Haal je zinnen uit de tang

  1. Pingback: Tangconstructieschrijfwedstrijd | Vaagtaal

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>