1 | Schrijf voor je lezer

Regel 1 | Schrijf voor je lezer | over tekstuele zelfverheerlijking

Wie het ook is, je lezer heeft het vre-se-lijk druk. Dagelijks wordt hij overspoeld door tientallen brieven, e-mails, mededelingen, kranten, tijdschriften en nieuwsbrieven. Je begrijpt dat jouw tekst al snel onderop de stapel verdwijnt, tenzij je de lezer écht weet te boeien. Je krijgt maar één kans. Een paar woorden. Een fractie van een seconde. Als je die verpest, verdwijnt je tekst meteen ongelezen onderop de stapel.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Jij vraagt kostbare tijd van je lezer. Daar wil hij wel iets voor terug: een tekst die precies aan zijn wensen voldoet. Niets meer en niets minder. Hoe doe je dat? Hoe schrijf je een tekst die een lezer op het lijf geschreven is? Begin maar eens met je ideeën over je lezer radicaal terug te schroeven. Je lezer is onwetend en lui. Althans, onwetender en luier dan je denkt. Jij denkt dat je lezer aan een half woord genoeg heeft? Jij denkt dat je lezer uit jouw woordenbrij precies die informatie haalt die hij nodig heeft? Jij denkt dat jouw lezer staat te springen om zich door wéér een vuistdik rapport te worstelen? Niet dus.

Zelfs als je denkt te weten wat je lezer wel en niet aankan, moet je toch rekening houden met die nét even andere lezer. Je schrijft een nieuwsbrief voor een groep collega’s? Dan komt die ook terecht in het postvak van de kantinedame en de algemeen directeur, die beiden geen kaas hebben gegeten van jouw afdelingsjargon. Je schrijft een e-mail aan je familie over je vakantie? Dan leest ook jouw down-to-earth tante mee, die niks begrijpt van Engelse woorden als wellness, floaten en full body peelings. Je schrijft een rapport voor een groep vakgenoten? Dan zit er ook een beginnende medewerker bij, fris van het uitzendbureau, die jouw afkortingen helemaal niet begrijpt.

tekstduiveltjeWie is je lezer?
Schrijven voor de lezer stelt uiteraard voorop dat je weet wie die lezer is. Alleen dan kun je je tekst aanpassen aan zijn verwachtingen en behoeften. Bedenk eerst wie jouw tekst allemaal gaan lezen. Kies uit deze groep vervolgens de meest onwetende en neem deze lezer in gedachten: die tuttige collega, de postbode of gewoon je tante uit Ommen.

Wen er maar aan dat deze lezer vanaf dat moment als een lastig duiveltje over je schouder meekijkt terwijl je aan het schrijven bent. Bij iedere keuze die je maakt, bij ieder woord dat je schrijft, fluistert dat duiveltje hinderlijk in je oor. Besluit je je onwetendheid te verbergen achter een abstracte zin als ‘een van onze missies is duurzaamheid’? Dan eist dat duiveltje concrete taal: ‘voor huisbezoeken gebruiken onze medewerkers de fiets, om zo de uitstoot van broeikasgassen te verminderen’. Vind jij het wel zo gemakkelijk om een tekst uit een informele e-mail te gebruiken voor het jaarverslag? Dan schreeuwt dat duiveltje: stijlbreuk! Hou jij teksten lekker afstandelijk met passieve formuleringen, zoals: ‘er wordt nagedacht over maatregelen’? Dan vraag dat duiveltje kinderlijk naïef: ‘wíe is het die maatregelen overweegt?’

Tors dat duiveltje op je schouder niet als zware last mee, maar geniet van zijn vragen. Speel met je tekst en ga op zoek naar andere lastige duiveltjes. Laat je tekst lezen door een collega of familielid en vraag om eerlijk commentaar. Pas de tekst vervolgens aan, net zo lang tot je denkt dat je lezers volkomen tevreden zijn over het resultaat.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Een gedachte over “1 | Schrijf voor je lezer

  1. Pingback: Schrijven in 5 stappen | Stap 1 Doel van de tekst

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>