‘Met inachtneming van de aanbevelingen welke zijn gedaan in de evaluatierapporten en met kennisname van het Program van Uitgangspunten, de betreffende resoluties en andere partijrapporten over dit onderwerp, heeft het Beraad de taak om een aanzet te formuleren voor een nieuwe koers voor de (Nederlandse) christendemocratie voor de komende 10 à 15 jaar, Agenda 2025.’

Met zo’n taakomschrijving zal het niemand verrassen dat het CDA maar liefst 62 pagina’s nodig heeft om z’n nieuwe ziel en zaligheid uit te dragen. Vrijwel tegelijkertijd brengen PvdA, SP en GroenLinks hun gezamenlijke visie uit, maar die hebben slechts vijf pagina’s nodig voor hun ‘samen de crisis te lijf’.

Terug naar het CDA. Hoe ziet deze radicale middenpartij nieuwe en wervende taal? Tja, alles staat of valt met ‘heldere keuzes’ en deze heldere keuzes, dat is een uitermate belangrijk onderdeel van het radicale midden… Maar ja, zit je dan in het gewone midden als je geen keuzes maakt, of zit je dan juist aan de radicale rand?

Taal is belangrijk voor het CDA. De taal aanpassen aan de huidige tijd is nog belangrijker. Vandaar dat de commissie ‘Nieuwe Woorden, Nieuwe Beelden’ de klassieke uitgangspunten van de partij heeft ‘hertaald’ naar vier ‘actieve intenties’ voor de partij. Een voorbeeldje: ‘Gespreide verantwoordelijkheid’ staat in de hertaling voor de notie dat politiek voor het CDA begint met de ‘erkenning van het maatschappelijk initiatief’. ’t Is maar dat je het weet, maar of je het ook begrijpt? Wij in ieder geval niet.

De rol van de overheid is volgens het CDA heel divers: ‘Een slagvaardige overheid kan afhankelijk
van haar taak differentiëren in haar rol: normeren, reguleren, regisseren, faciliteren, controleren en sanctioneren’. Vermoedelijk is dit lijstje na heel veel discussie en intern geharrewar tot stand gekomen, want het is duidelijk nog wervend. Wat is het verschil tussen normeren en reguleren? Wat is faciliteren? En wat in hemelsnaam is een regisserende overheid? Of gaan we hier wéér de discussie over het omroepbestel aan?

Ten slotte, dat radicale midden komt volgens het CDA neer op: ‘bewegen is noodzakelijk om Nederland structureel te versterken’, en dat vertaalt (of hertaalt?) zich in vijf punten:

1. Van vrijblijvend naar betrokken
2. Van grenzen naar ruimte
3. Van verbruiken naar waarderen
4. Van polarisatie naar participatie
5. Van nazorg naar voorzorg

Nou, als dat niet radicaal is… Kennelijk is duidelijke taal toch nog een stapje te radicaal voor het CDA. Of ligt de nadruk misschien toch eerder op een nietszeggend compromis in het midden?

(Meer voorbeelden van CDA-Vaagtaal in onze analyse van het CDA-verkiezingsprogramma en overige verkiezingsprogramma’s)

Standaard Excel-opmaak van een tabel. Veel nadruk op de opmaak, weinig op de inhoud.

Als je de kleuren verwijdert, komt de nadruk al iets meer op de inhoud te liggen.
De dikke zwarte lijnen vragen echter nog steeds de meeste aandacht.

Door duizend-komma’s in te voegen, worden de getallen iets beter leesbaar.
Toch blijven de dikke zwarte lijnen hinderlijk om aandacht schreeuwen.

Dunnere lijnen tussen de vier regio’s maakt de opbouw van de tabel duidelijker.

Leg de nadruk op de indeling van kop, hoofdgedeelte en totalen door dunnere lijnen
in te voegen, en grijs in plaats van zwart te gebruiken.

De meeste strepen kunnen gewoon weg, wat een veel rustiger beeld oplevert.

Nog even de koppen rechts uitlijnen om bij elkaar te zetten wat bij elkaar hoort.

Voorkom misverstanden en ergernis door in de kop precies te vertellen wat er in
de tabel te vinden is. Vergeet ook de eenheid niet, in dit geval in € 1000,-

Gebruik een afwijkende achtergrond om de nadruk te leggen op een onderdeel van de tabel…

… en geef eventueel aan wat er aan de hand is. Geef meer uitleg in de begeleidende tekst.

Dat gaat nu veranderen. We hebben een heel irritant wezen bereid gevonden om jou, schrijver, te vertellen hoe het moet: Jouw Lezer. En we beginnen meteen met deze open brief:

____________

Beste schrijver,

Mag ik mij even voorstellen: ik ben Jouw Lezer!

Ik – Jouw Lezer – ben dom, onwetend en naïef. Althans, dommer, onwetender en naïever dan je denkt. Jij overschat mij schromelijk, altijd. Jij denkt dat ik aan een half woord genoeg heb. Jij denkt dat ik begrijp waar je het over hebt. Jij denkt dat ik uit jouw woordenbrij precies die informatie haal die ik nodig heb. Niet dus!

Ik – Jouw Lezer – heb vele gezichten. Schrijf jij een nieuwsbrief voor een groep collega’s? Dan ben ik dat jonge broekie waar het uitzendbureau gisteren mee aan kwam zetten. Schrijf jij een e-mail aan je familie over je vakantie? Dan ben ik die wereldvreemde tante die alles altijd nét verkeerd begrijpt. Schrijf jij een brief aan een groep vakgenoten? Dan ben ik die zij-instromer die het huidige jargon nog niet beheerst.

Ik – Jouw Lezer – heb het druk. Dagelijks word ik overspoeld door tientallen brieven, e-mails, mededelingen, kranten, tijdschriften en boeken. Da’s lastig kiezen! Je begrijpt dat jouw tekst al snel onderop de stapel verdwijnt. Tenzij je me weet te boeien, maar dan moet je wel heel wat beter je best doen.

Laten we een afspraak maken: ik schenk jou mijn kostbare leestijd, en jij schenkt mij een tekst die precies voldoet aan mijn behoeften. Niets meer en niets minder. Dat is toch niet te veel gevraagd?

Schrijf geen poep
Steeds als ik jouw vlug opgestelde krabbeltjes onder ogen krijg, voel ik mij vies. Alsof jij een brij van woorden over mij heen giet met de opdracht ‘zoek het lekker zelf uit, haal er maar uit wat je nodig hebt’. Zulke vunzigheid gun ik mijn ergste vijand niet.

Wat zou jij doen als je in een restaurant een bord dampende uitwerpselen voorgeschoteld krijgt? Dan zou je toch ook woedend zijn? Toch stapel je mij keer op keer op met halfverteerde teksten waar ik zelf met veel moeite de bruikbare delen uit moet pulken. Vroeg of laat geef ik het op – meestal vroeg.

Chique woorden, aardige weetjes, imposante illustraties… Allemaal leuk en aardig, maar dragen ze écht bij aan wat je mij wilt zeggen? Nee? Weg ermee. Wat overblijft is een duidelijke, krachtige tekst die ik zo begrijp. Zonder stankoverlast. Zonder poep.

Voortaan kijk ik steeds over je schouder mee als je schrijft. Ik vraag, zeur en lever commentaar. Je mag mij uitschelden voor irritant, dom en bemoeizuchtig. Prima. Ga je gang want je kunt toch niet om mij heen. Immers, wie schrijft, wil gelezen worden. En ik ben en blijf je lezer.

Succes met schrijven,

Jouw Lezer

Gelukkig zijn er ook genoeg bedrijven die wel tijd én geld besteden aan een visie. Makkelijk is dat niet, want de visiebedenkers zitten in een spagaat. Een bedrijf moet gewoon winst maken, de medewerkers willen gewoon goed betaald krijgen, en de rest doet er eigenlijk niet toe. Behalve voor de buitenwereld.

Terug op de hei. De directeur kijkt in zijn glazen bol en ziet veel, heel veel bonussen voor het personeel. ‘Ben je gek geworden?’, roept de medewerker marketing, ‘wat moeten onze klanten daar niet wel niet van denken?’

Het resultaat is een visie, die net als de missie en kernwaarden, een nietszeggend compromis is tussen waarheid (het draait om de aandeelhouder) en leugen (het draait om de klant). Hier een volstrekt willekeurige greep uit het visie-assortiment:

Scholtens Groep gaat samen ontwikkelen om te bouwen aan de toekomst!

Koninklijke Utermöhlen laat de visie helemaal over aan de klant: ‘in onze visie vormen de wensen en behoeften van de consument het uitgangspunt’ . Lekker makkelijk!

Thalento streeft naar: ‘het ontwikkelen en implementeren van toonaangevende technologie die mens & bedrijf een volledig en holistisch inzicht biedt in hun vaardigheden en potentieel. Mensen en Talent zijn universeel en uniek. Innovatief en creatief leiderschap in deze discipline is onze ambitie.’

PWN gaat de komende drie jaar door op de ingeslagen weg: ‘We ontwikkelen ons tot een klantgedreven organisatie, waarin de klant centraal staat.’

Alma Consulting heeft alleen zelflerende organisaties als klant

Honig wil voorzien in de eetbehoeften van de hedendaagse consument en een invulling geven aan elk eetmoment van de dag. Voor een groot aantal Nederlanders vervult Honig de rol van vertrouwde inspirator.

Verplichte niet-vrijblijvende overeenkomst

Aha, kennelijk zijn didactische kwaliteiten iets wat iedere ouder automatisch bezit. Daarvoor hoef je echt geen jarenlange pabo-opleiding te volgen of een onderwijsbevoegdheid te hebben. Even een sollicitatiegesprekje bij Van Bijsterveldt, even de ‘niet-vrijblijvende overeenkomst’ ondertekenen, en aan de slag.

Het onderwijs is enige tijd geleden overgedragen aan een daarvoor heel handig instituut: de school. Ik moet er niet aan denken dat Anne’s vader– een contactschuwe bêta – mijn kinderen voortaan rekenles geeft. Of dat Kevin’s moeder – die zo graag naar Tien voor Taal kijkt – mijn kinderen de deetjes en de teetjes gaat uitleggen. En ik hou mijn hart vast bij de gedachte dat Jenny’s vader voortaan wekelijks naar het zwembad scheurt met mijn kinderen in zijn prehistorische volkswagenbusje omdat de schoolbus is wegbezuinigd…

Pas op, bezuinigingsgevaar!

Ouders betrekken bij het onderwijs en de opvoeding van hun kinderen. Daar is geen weldenkend mens tegen. Echter, stiekem hevelt van Bijsterveldt zo taken van het onderwijs naar de ouders. Haar oproep is niets meer en niets minder dan de aankondiging van verdere bezuinigingen op het onderwijs, verstopt achter ‘aandacht voor de kinderen’ en onder het mom van ‘normen en waarden’. Tegelijkertijd is het een ferme stap terug voor de emancipatie van de vrouw. Want wie zal leesmoeder, luizenmoeder of biepmoeder worden?

Natuurlijk bemoei ik mij met de opvoeding en het onderwijs van mijn kinderen. Van de overheid verwacht ik echter goede scholen en goede leraren. Precies zoals de kreet ‘Nederland kennisland’ suggereert. Laat die 130 kilometer per uur maar zitten, da’s niet zo relevant. Gebruik dat geld voor echt belangrijke zaken.

Jawel, we gaan slimmer werken

Veel hoop op verbetering is naïef, want in de ‘tekortsectoren’ gaat Van Bijsterveldt de boel ‘slimmer’ aanpakken, zodat ‘we met minder mensen hetzelfde werk kunnen doen’, zei ze vannochtend op de radio. En daar zit de crux. Want wat is er nodig om slimmer te werken? Juist, beter onderwijs.

• Hé, Piet, het is al bijna vijf uur. Heb jij vandaag al waarde gecreëerd?

• Waarde gecreëerd?

• Ja, dat zeg ik toch, waardecreatie. Dat moet. Dat staat in ons missiestatement

• En voor wie moet ik dan wel waarde creëren?

• Nou, voor de klant natuurlijk. Als uitstekende professionals moeten we immers kwaliteit leveren.

• Maar gisteren zei je nog dat alles draait om winstmaximalisatie voor de aandeelhouder?

• Ja, eh, Piet, niet zo moeilijk doen. Zorg jij er nou maar voor dat de klant tevreden is. En doe meteen even iets met duurzaamheid. Dat scoort altijd in ons rapport Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

• Duurzaamheid? Nou goed, dan creëer ik toch duurzaam wat waarde…

• Zie je wel, zo moeilijk is het niet. Wat dacht je ervan om duurzaam de huidige en toekomstige ambities van mensen en gemeenschappen te realiseren?

• De toekomstige ambities van onze klanten… hebben we een glazen bol?

• Nag, nag, whatever, zeur jij maar lekker door. Zolang je maar op de proppen komt met zinvolle en tijdige innovaties heb je mij daar echt niet mee.

Missiestatements
Missiestatements. Welk bedrijf heeft ze niet? Zonder een missiestatement dobbert een bedrijf stuurloos in de inmense oceaan. Met een paar goede kernwaarden kom je weliswaar ook een heel eind, maar niks gaat boven een gelikt missiestatement.

Laten we eerlijk zijn: de meeste bedrijven streven gewoon naar winst. Daar is niks mis mee, brood op de plank. Maar, staat dit ook in al die kloeke missiestatements? Natuurlijk niet, dat is niet maatschappelijk verantwoord genoeg. Het ene bedrijf houdt het vaag, de ander zit gewoon een potje te liegen. Slechts een enkel bedrijf komt er eerlijk voor uit: wij streven naar winstmaximalisatie voor onze aandeelhouders.

Vaag
KPMG werkt samen om waarde te creëeren, de bibliotheek Hengelo is een aantrekkelijke samenwerkingspartner en Ballast Nedam biedt duurzame totaaloplossingen. Allemaal even vaag of op allerlei manieren te interpreteren. Gegarandeerd het gevolg van een driedaagse heisessie, waar iedereen zijn zegje mocht doen.

Leugen
Philips wil de kwaliteit van leven van mensen verbeteren, C1000 maakt boodschappen doen goedkoop en Beterbed wil niks liever dan dat we allemaal lekker slapen. Klinkt aantrekkelijk en concreet, maar is dit werkelijk het doel waar deze bedrijven naar streven? Zijn dit echt maatschappelijke organisaties zonder enig winstoogmerk? Natuurlijk niet. Winst staat voorop.

Eerlijk
Telfort is een vreemde eend in de bijt. Telfort is eerlijk: wereldwijd marktleider worden in mobiele communicatie. Dat is duidelijke taal. Of toch niet? Waarom willen ze marktleider worden? Om de markt te dicteren en de winst te maximaliseren, wellicht?
Stukjes missiestatement

KPMG – Uitstekende professionals, die samen werken om waarde te creëren

Albert Heijn – Het alledaagse betaalbaar, het bijzondere bereikbaar

Philips – De kwaliteit van leven van mensen verbeteren door middel van zinvolle en tijdige innovaties

Bibliotheek Hengelo – Wij zijn een aantrekkelijke samenwerkingspartner

Rabobank – Het realiseren van de huidige en toekomstige ambities van mensen en gemeenschappen

C1000 – C1000 maakt boodschappen doen betaalbaar, efficiënt en persoonlijk

KLM – KLM streeft naar winstgevende groei die niet alleen bijdraagt aan de bedrijfsdoelstellingen, maar ook aan de economische, maatschappelijke en sociale ontwikkeling

Ballast Nedam – Ballast Nedam wil haar opdrachtgevers hoogwaardige duurzame totaaloplossingen in de gebouwde omgeving bieden.

BAM – BAM wil een van Europa’s beste bouwondernemingen zijn, die bekend staat om zowel de gebundelde kracht als de lokale dienstverlening

Beter Bed – Niets inspireert en motiveert ons meer, elke dag opnieuw, dan te zorgen dat al onze klanten op een betaalbare wijze heerlijk, comfortabel en gezond kunnen slapen.

KPN – Het is de missie van KPN om het werk en de vrijetijdsbesteding van al onze klanten – of zij nu gebruik maken van onze consumentenproducten of van onze ICT‐oplossingen voor de zakelijke markt – te verrijken met onze uitgebreide dienstverlening op het gebied van communicatie.

Telfort – Onze missie is om wereldwijd leider te worden in mobiele communicatie.

Van Ahold tot Aegon, van Rabobank tot Randstad. Ieder bedrijf heeft kernwaarden. Kernwaarden die met veel geld en moeite bedacht zijn. Maar wat zeggen die kernwaarden nu eigenlijk? Helemaal niets. Het zijn stuk voor stuk open deuren. Het bewijs? Doe de Grote Kernwaarden Quiz!

De Grote Kernwaarden Quiz
De quiz bestaat uit 6 vragen. Weet jij welke kernwaarden bij welk bedrijf horen?

Kernonwaardig
• AEGON wil kwaliteit leveren. Dat zegt niets, want geen enkel bedrijf zal beweren troep te leveren
• De bibliotheek Hengelo is toegankelijk. Handig, zo’n bibliotheek waar je ook naar binnen kunt. Zou dit daarom zijn verkozen tot de ‘beste bibliotheek van Nederland’ ?
• De Rabobank gaat voor duurzaamheid, een begrip dat al jaren hoog scoort in de Vaagtaalverkiezing en alle betekenis verloren heeft
• ABN Amro is ambitieus. Prima, maar wat heeft de klant daar aan? Die wil gewoon een betaalrekening
• KPMG is kleurrijk, maar op de website overheerst zakelijk blauw…

Waarom kernwaarden?
Het idee achter kernwaarden is mooi: herkenbaarheid voor de klant, leidraad voor het personeel. Zo gebruikt ABN Amro de kernwaarden als ‘toetssteen bij het realiseren van de missie en doelstellingen’. En bij KPN is het de bedoeling dat alle medewerkers de kernwaarden ‘als uitgangspunt voor hun handelen nemen’. Helaas blijft het meestal bij een duur betaald ‘missie- en visierapport’, waarna iedereen weer op de oude manier aan het werk gaat .

!!! Bespaartip
Kernwaarden zijn een heerlijk speeltje voor consultants. Uurtje factuurtje gaan ze de hei op om samen met de klant een lijstje kloeke kernwaarden op te stellen. Drie is het magische getal, maar meer mag ook voor wie echt niet kan kiezen. Is jouw bedrijf ook op zoek naar kernwaarden? Simpel, kies er lukraak drie uit onze quiz. Resultaat gegarandeerd, en flink goedkoper dan een sessie met een Corporate Identity Goeroe. Durf je dat niet aan? Stuur dan een mail naar info@vaagtaal.nl. Wij stellen graag een offerte voor je op.

Op uw ‘Mijn vaagtaal’ kon heel taalminnend Nederland ‘in zijn kracht staan’ door te stemmen op de vaagste vaagtaal. Taal ‘heeft mijn aandacht’, dat zeggen we allemaal, maar past dat wel bij ons ‘ambitieniveau’? Tijd voor een ‘verdiepingstraject’ ‘duurzaam’ taalgebruik, natuurlijk zonder de uitkomst te ‘decontextualiseren’. Vandaar deze ‘beleidshandreiking’ van de vaagtaalredactie. Gelukkig is de verkiezing een heus ‘lifestyle-event’ geworden, passend bij ‘het nieuwe werken’, en onder het genot van een glaasje ‘functionele zuivel’.

Meer over de uitslag van de Vaagtaalverkiezing 2011

Citaten top 10 Vaagtaalverkiezing 2011

Vaagtaalverkiezing 2011 uitslag als pdf

Vaagtaalverkiezing
Bijna 1500 mensen deden mee aan de vierde editie van de Vaagtaalverkiezing. Ruim 27 procent stemde op ‘in je kracht staan’. Deze vage uitdrukking heeft daarmee de titel vaagste vaagtaal van 2011 gewonnen.

Honderden enthousiaste taalliefhebbers nomineerden het afgelopen jaar hun vaagste woorden en uitdrukkingen. De vaagtaalredactie selecteerde vervolgens uit alle inzendingen twintig woorden en uitdrukkingen. In september en oktober kon iedereen via www.vaagtaal.nl stemmen op maximaal drie van de genomineerde woorden.

Duurzaam decontextualiseren
De vaagtaalverkiezing bevatte ook een enquête. Daaruit bleek dat mensen zich vooral ergeren aan woorden die ze zelf vaak tegenkomen. De huisvrouw doet de boodschappen en stuit in haar zoektocht naar melk op ‘functionele zuivel’. De mannelijke kostwinner weet zich geen raad met het veeleisende ‘nieuwe werken’. De Drenthenaar ergert zich groen en geel aan het ‘ambachtelijke’ karakter van zijn provincie. En bejaarden willen niks weten van ‘resomeren’ – de 2.0-verwerking van hun stoffelijk overschot.

Wacht… de baas is van zijn plaats… Even klikken en de personeelsadvertenties surfen je om de oren. Het begint goed: een lokaal verhuisbedrijf is op zoek naar een Advisor Inward Mobility. Pas na grondig leeswerk begrijp je dat het hier om een doodgewone telefoniste gaat. Gelukkig kun je ook nog als Customer Care Consultant bij hetzelfde bedrijf terecht, want medewerker Klantenservice klinkt natuurlijk alsof je echt schromelijk onderbetaald wordt.

Droomfunctie

Drie zoekacties verder heb je je droomfunctie gevonden. Of wil je niet als proactieve en gepassioneerde verbindende bruggenbouwer richting geven aan het behalen van de visie en missie van een resultaat- en klantgerichte onderneming? Nee? Dan is er nog een plekje voor je als Adviseur Consultancy, om ad-interim adviseurs voor een hoog uurtarief te consulteren over consultancy-advies bij de Business Unit HRM.

Na een kwartiertje duizelt het je van de vage vacatures, overdonderende gemeenplaatsen en kloek klinkende CEO’s, CFO’s en CPO’s. En dan zijn er ook nog de uitstekend te noemen – in CAO’s vastgelegde – tertiaire arbeidsvoorwaarden, waarbij je voldoende ruimte krijgt om verdiepingstrajecten te ondergaan… Juist, je mag als rechtgeaarde zelfstandige teamplayer heel af en toe op cursus.

Vage vacatures

Pro-actief, klantgericht, dynamisch, flexibel. Al die advertenties zijn hetzelfde. Merkwaardig, zijn werkgevers dan echt allemaal op zoek naar een dertien-in-een-dozijnkandidaat? Waarom staat er niet gewoon wat voor werknemer een bedrijf precies zoekt? Op de gemiddelde crypto-vacature reageren honderden ongeschikte sollicitanten, terwijl de enige wel geschikte kandidaat zich niet aangesproken voelt – of allang bij de duidelijke concurrentie aan het werk is.

Op de gang hoor je de slepende tred van je baas naderen en met een zucht klik je terug naar je werk. Je bent totaal ontmoedigd. Misschien moet je je ambitieniveau naar beneden bijstellen en zijn er voor jou slechts mogelijkheden op sanitair-facilitair gebied, waar je op gepassioneerde wijze wc-rollen aanvult. Op je visitekaartje prijkt dan wel een Heel Stoere Titel: CRO – Chief Roll Officer.

Deze column verscheen eerder op nu zakelijk.

Doe mee aan de Vaagtaalverkiezing 2011 en stem!