Categorie archief: managementspeak

Bedrijven met Visie

Dagenlang brengen duurbetaalde medewerkers en externen door op de hei om een missie en kernwaarden op te stellen. Wat blijkt? Ze zijn de visie vergeten! Dom, dom, dom. Een bedrijf zonder visie is als een schip zonder stuurman. Waar gaat het heen met het bedrijf? Hoe ziet het bedrijf zichzelf in de wereld van morgen?

Gelukkig zijn er ook genoeg bedrijven die wel tijd én geld besteden aan een visie. Makkelijk is dat niet, want de visiebedenkers zitten in een spagaat. Een bedrijf moet gewoon winst maken, de medewerkers willen gewoon goed betaald krijgen, en de rest doet er eigenlijk niet toe. Behalve voor de buitenwereld.

Terug op de hei. De directeur kijkt in zijn glazen bol en ziet veel, heel veel bonussen voor het personeel. ‘Ben je gek geworden?’, roept de medewerker marketing, ‘wat moeten onze klanten daar niet wel niet van denken?’

Het resultaat is een visie, die net als de missie en kernwaarden, een nietszeggend compromis is tussen waarheid (het draait om de aandeelhouder) en leugen (het draait om de klant). Hier een volstrekt willekeurige greep uit het visie-assortiment:

Scholtens Groep gaat samen ontwikkelen om te bouwen aan de toekomst!

Koninklijke Utermöhlen laat de visie helemaal over aan de klant: ‘in onze visie vormen de wensen en behoeften van de consument het uitgangspunt’ . Lekker makkelijk!

Een bedrijf dat hier niet langer bij naam genoemd wil worden streeft naar: ‘het ontwikkelen en implementeren van toonaangevende technologie die mens & bedrijf een volledig en holistisch inzicht biedt in hun vaardigheden en potentieel. Mensen en Talent zijn universeel en uniek. Innovatief en creatief leiderschap in deze discipline is onze ambitie.’

PWN gaat de komende drie jaar door op de ingeslagen weg: ‘We ontwikkelen ons tot een klantgedreven organisatie, waarin de klant centraal staat.’

Alma Consulting heeft alleen zelflerende organisaties als klant

Honig wil voorzien in de eetbehoeften van de hedendaagse consument en een invulling geven aan elk eetmoment van de dag. Voor een groot aantal Nederlanders vervult Honig de rol van vertrouwde inspirator.

Kernwaarden!

Onze kernwaarden: vaag, vrijblijvend en voor de hand liggend
Kernwaarden. Jouw bedrijf heeft ze gegarandeerd. Om precies te zijn, drie stuks. En uiteraard met minimaal één van de volgende termen: passie, duurzaam, kwaliteit, respect, transparant, integriteit of ambitie.

Van Ahold tot Aegon, van Rabobank tot Randstad. Ieder bedrijf heeft kernwaarden. Kernwaarden die met veel geld en moeite bedacht zijn. Maar wat zeggen die kernwaarden nu eigenlijk? Helemaal niets. Het zijn stuk voor stuk open deuren. Het bewijs? Doe de Grote Kernwaarden Quiz!

De Grote Kernwaarden Quiz
De quiz bestaat uit 6 vragen. Weet jij welke kernwaarden bij welk bedrijf horen?

Kernonwaardig
• AEGON wil kwaliteit leveren. Dat zegt niets, want geen enkel bedrijf zal beweren troep te leveren
• De bibliotheek Hengelo is toegankelijk. Handig, zo’n bibliotheek waar je ook naar binnen kunt. Zou dit daarom zijn verkozen tot de ‘beste bibliotheek van Nederland’ ?
• De Rabobank gaat voor duurzaamheid, een begrip dat al jaren hoog scoort in de Vaagtaalverkiezing en alle betekenis verloren heeft
• ABN Amro is ambitieus. Prima, maar wat heeft de klant daar aan? Die wil gewoon een betaalrekening
• KPMG is kleurrijk, maar op de website overheerst zakelijk blauw…

Waarom kernwaarden?
Het idee achter kernwaarden is mooi: herkenbaarheid voor de klant, leidraad voor het personeel. Zo gebruikt ABN Amro de kernwaarden als ‘toetssteen bij het realiseren van de missie en doelstellingen’. En bij KPN is het de bedoeling dat alle medewerkers de kernwaarden ‘als uitgangspunt voor hun handelen nemen’. Helaas blijft het meestal bij een duur betaald ‘missie- en visierapport’, waarna iedereen weer op de oude manier aan het werk gaat .

tip lamp!!! Bespaartip
Kernwaarden zijn een heerlijk speeltje voor consultants. Uurtje factuurtje gaan ze de hei op om samen met de klant een lijstje kloeke kernwaarden op te stellen. Drie is het magische getal, maar meer mag ook voor wie echt niet kan kiezen. Is jouw bedrijf ook op zoek naar kernwaarden? Simpel, kies er lukraak drie uit onze quiz. Resultaat gegarandeerd, en flink goedkoper dan een sessie met een Corporate Identity Goeroe. Durf je dat niet aan? Stuur dan een mail naar info@vaagtaal.nl. Wij stellen graag een offerte voor je op.

Moordende metaforen – interview Charles den Tex over de vreselijke vaagtaal van adviseurs, managers en politici

"Een project is eindig. Adviseurs spreken liever over processen, want een proces levert een onuitputtelijke hoeveelheid declarabele uren op."

In dit interview geeft adviseur en thrillerauteur Charles den Tex zijn visie op de taal van adviseurs: ‘Die honderd dagen van Balkenende komen zo uit de advieswereld. Dat was de inventarisatieronde: uurtjes schrijven zonder verplichtingen. Voor mij het bewijs dat adviesdenken – en daarmee ook de taal van de adviseur – de dienst uitmaakt in Nederland.’

Ik werd per ongeluk adviseur. Jarenlang zag ik het advieslegioen aan mij voorbijtrekken en wat konden die mannen praten! Adviseurstaal, dat is vooral heel veel inventariseren, plannen maken en implementeren. Adviseurs doen niets liever dan allerlei implementatieprocessen op de rails zetten, uiteraard voorzien van 360 gradenfeedbackrondes en een breed instrumentarium voor de benodigde tussenstops.

Het mooiste vond ik de adviseur die na drie kwartier dodelijk saai orakelen de opmerking maakte dat ‘een en ander op de interfaces natuurlijk nog moest worden afgenaaid’. De directeur voor wie dit verhaal bedoeld was, bracht zijn lege blik in stelling, leunde achterover, stak een sigaret op en zei: ‘Ik weet niet wat u precies bedoelt met “afnaaien”, maar ik heb de indruk dat u dat beter in uw vrije tijd kunt doen.’ Die man heeft mijn hart gestolen.

Uw kaarsenadviseur
In de jaren negentig wilde iedereen adviseur worden. Of consultant, dat is precies hetzelfde maar kost per uur nog een paar tientjes extra. Die adviesgekte drong pas echt tot me door toen ik een pak kaarsen kocht. Op de verpakking stond: ‘De drogist, uw kaarsenadviseur’. Zo erg was het, de drogist was geen winkelier meer, maar adviseur. Okselgeuradviseur, dropadviseur, tandpasta-adviseur…

Ik besloot die adviestaal te verzamelen en schreef er een boekje over: Van Aai-instrument tot zwaluwstaarten. Het boekje is tien jaar oud, maar nog steeds actueel, vooral omdat managers die adviestaal ‘integraal’ hebben overgenomen. Wat heeft dat boek mij een commentaar van collega-adviseurs opgeleverd. Meer dan eens is mij toegebeten: ‘Daar heb jij jezelf geen plezier mee gedaan’. De merkwaardigste beschuldiging was die van ‘nestbevuiler’, alsof zelfreflectie en kritiek op het eigen vak verboden is. Gelukkig waren er genoeg mensen die het prachtig vonden.

Verhullende wartaal
Vraag een adviseur naar zijn taak en hij zal antwoorden: ‘Ik streef ernaar om mijzelf overbodig te maken.’ Dat klinkt sympathiek, maar is pertinente onzin. Een overbodige adviseur verdient geen rode cent, vandaar dat een adviseur voortdurend streeft  naar vervolgopdrachten.

Een briljante ‘innovatie’ in de adviesbranche was het ‘proces’. Eerst waren er projecten, zoals adviesprojecten en organisatieveranderingsprojecten, maar projecten zijn altijd eindig. Natuurlijk valt er dan vaak nog wel een vervolgproject te ritselen, maar dat geeft op den duur toch onzekerheid. Nee, dan het proces: een continu proces van verbetering, innovatie en verdieping. Een ideaal en eeuwig proces met onuitputtelijk veel declarabele uren. Wat een uitvinding!

Van patiënt tot cliënt
Beeldspraak en metaforen zijn het belangrijkste taalkundige wapen van adviseurs. In principe is daar niks mis. Het kunnen heel nuttige hulpmiddelen zijn om een ingewikkeld probleem inzichtelijk te maken, maar je moet er niet in blijven steken. Veel adviseurs – managers overigens ook – vergeten dat. Ze gebruiken begrippen als toegevoegde waarde, interfaces en resultaatverantwoordelijkheid niet als metafoor, maar als werkelijkheid. In een artikel noemde ik dat de ‘moordende metafoor’.

In de zorg, bijvoorbeeld, zijn adviesmetaforen op grote schaal ‘leidend in de bedrijfsvoering’. Het ziekenhuis is een profit-centre en de patiënt is een mondige klant die geheel zelfstandig zijn zorgvraag definieert en zijn persoonsgebonden budget in een rugzakje met zich meedraagt. Dat zijn moordende metaforen die het Nederlandse zorgsysteem hebben veranderd in een waar adviseursparadijs.

Toch kunnen metaforen wel degelijk nuttig zijn. Bekijk een ziekenhuispatiënt bij wijze van gedachte-experiment eens als klant. Hoe kan het ziekenhuis deze klant nog beter van dienst zijn? Wachtlijsten, afstemming tussen specialisten, coördinatie van behandelingen, op dat soort terreinen zijn enorme verbeteringen haalbaar. Daarna is het zaak om de klantmetafoor los te laten en terug te keren naar de ‘echte’ wereld. Een wereld waar een ziekenhuis geen klanten heeft, maar zieke mensen die beter moeten worden. De rest is bijzaak.

Marktwerking
Ook de politiek is vergiftigd door beeldspraak. Met beeldspraak ontslaan politici zich van hun verantwoordelijkheid. Dat was al zo bij het paarse kabinet. Wim Kok had het bijvoorbeeld over ‘beheersproblemen’, maar niet over politieke keuzes. Door de problemen in de Nederlandse samenleving in adviestermen te presenteren, kon hij de onderliggende oorzaken onbenoemd laten. Politieke beslissingen leken zo onontkoombare bedrijfsbesluiten.

Tegenwoordig is vooral ‘marktwerking’ een veelmisbruikte kreet. Deze bedrijfsmetafoor is in onze hele samenleving tot god geworden. Ons sociale stelsel is er door afgebouwd en het onderwijs is er drastisch door veranderd. Marktwerking is namelijk meestal een ander woord voor bezuinigen.

Stel dat de regering had gezegd: ‘We gaan flink bezuinigen op zorg, onderwijs en openbaar vervoer. We schroeven onze publieke diensten terug en bouwen onze verzorgingsstaat af.’ Hoe denk je dat de burger dan had gereageerd? Met opstand en barricades! Nu heeft niemand heeft een krimp gegeven.

Vastgevroren wissels
Marktwerking op het spoor is lariekoek. Een goed spoornet is niet rendabel te krijgen. Een goed spoornet kan geen winst maken. ‘Winst’ bij de spoorwegen is beeldspraak. Geen wonder dat het ‘spoorbeleid’ voortdurend mislukt. Met begrippen als concurrentie, resultaatverantwoordelijkheid en winstgevendheid rijdt de trein echt geen seconde beter op tijd. Integendeel, we zitten opgescheept met een chronisch materieeltekort en een tot de draad versleten spoor. Bij het eerste herfstblaadje of vlokje sneeuw stort het hele spoornet als een kaartenhuis ineen. We hebben het als makke schapen geaccepteerd. Marktwerking, het moet dus wel goed zijn.

Het failliet van de BV Nederland
Laatst sprak ik op een feestje twee studenten, mijn buurmeisje en haar vriend. Ik vroeg wat ze wilden worden. Zonder aarzelen zeiden ze in koor: ‘manager’. Goed, ik ben bevooroordeeld, maar ik vind het moeilijk te geloven dat het iemands ideaal is om manager te zijn. Managers  spreken precies dezelfde taal als adviseurs. Wat is er mis met een echt vak? Waarom wil niemand meer schrijver, buschauffeur of lasser worden? Die managementgekte is zelfs overgeslagen op de echte beroepen: vakmensen moeten op managementcursus, want als ze niet in managementtermen over hun vak praten, dan tellen ze niet meer mee.

Soms lijkt het alsof de manager de nieuwe elite is in het egalitaire Nederland. Zelfs politici zien zichzelf als managers van de BV Nederland. Als gedachte-experiment is daar natuurlijk niets mis mee, maar helaas zijn veel politici vergeten dat de BV Nederland een vorm van beeldspraak is. Nederland is geen bedrijf. Problemen los je niet op door de strijd tegen terrorisme te beschouwen als veiligheidsmanagement. Of door de oorlog in Afghanistan te behandelen als opbouwwerkzaamheden. Of door over ziekteverzuim te praten als hoogurgente duurzame-inzetbaarheidsproblematiek.

Onstuitbaar
In jullie boek doen jullie de oproep om mee te vechten tegen vaagtaal. Te laat! Iedereen beschouwt deze taal al als volstrekt normaal. Vaagtaal en adviesbeeldspraak zijn voor de meeste mensen tastbare werkelijkheid. Door deze manier van spreken aan te vallen, val je mensen persoonlijk aan. De meesten zullen dat niet accepteren en hoeven het ook niet te accepteren. Kijk maar hoe managers zichzelf onmisbaar hebben gemaakt en zich afschermen met bonussen, optieregelingen en lucratieve winstuitkeringen.

De taal van adviseurs is diep doorgedrongen in de maatschappij. Helaas ook in de politiek, in het management van de BV Nederland. Wacht, misschien is er toch nog een oplossing: zet weer echte politici in de Tweede Kamer. Mensen die keuzes durven te maken. Mensen die politieke kleur bekennen. Mensen die zich niet verstoppen achter een muur van taal.

Charles den Tex
Charles den Tex, geboren in 1952, Australië. Eind jaren zeventig begon hij zijn schrijverscarrière als reclametekstschrijver om in 1984 bijna per ongeluk communicatieadviseur te worden. Daar ontstond zijn ergernis over wat hij noemt het ‘loze gewauwel’ van adviseurs. Tijdens ellenlange strategische meetings verzamelde hij adviseurstaal, wat resulteerde in de bundel ‘Van Aai-instrument tot zwaluwstaarten – Het jargon van adviseurs (Bert Bakker, 2000). Ondertussen schreef hij zijn adviesergernissen van zich af in thrillers die vaak in het grote bedrijfsleven spelen. De afgelopen 10 jaar won hij driemaal de Gouden Strop: voor Schijn van kans, De macht van meneer Miller, en CEL. Dit voorjaar verscheen zijn nieuwe thriller Wachtwoord.

Sinds enige tijd is Charles den Tex geen adviseur meer, maar schrijft hij fulltime. Hij zegt daarover: “Ondanks de adviestaal waar ik een hekel aan heb, was ik met ontzettend veel plezier adviseur. Samenwerken met echt goede adviseurs en topmanagers is inspirerend, zeker als het lukt om een goed advies te geven waar de opdrachtgever iets mee kan. Heerlijk, maar schrijven is toch leuker!”

De ergste adviseurstaal volgens Charles den Tex

Adviseren
“Adviseren is wat de adviseur het liefst zo lang mogelijk uitstelt.”

Optimaliseren
“Adviseurs zijn gek op het vrijblijvende optimaliseren. Het begrip belooft immers niets meer dan het ‘verbeteren voor zover mogelijk’.”

Interventie
“Wat is dan zo’n interventie? Meestal is het gewoon een mening. De adviseur geeft zijn mening om iemand tot de orde te roepen.”

Slagvaardigheid
“Slagvaardigheid is goed, maar te veel slagvaardigheid weer niet. De adviseur die te snel te veel gedaan wil krijgen, heeft toch niet goed begrepen hoe het in het Nederlandse bedrijfsleven toegaat. Laat staan bij de overheid.”

Draagvlak
“Het creëren van draagvlak betekent dat de adviseur een intensieve, bedrijfsbrede communicatieronde gaat voorstellen, compleet met inputfase, feedbackfase en presentatiefase. Kortom: murw beuken, net zolang communiceren totdat iedereen zegt: ‘Doe het nou maar in godsnaam, dan zijn we er vanaf’.”

Moordenden metaforen – Charles den Tex over adviseurstaal

In de nieuwe Vaagtaal! geeft ex-adviseur en thrillerauteur Charles den Tex zijn visie op de taal van adviseurs:

‘Die honderd dagen van Balkenende komen zo uit de advieswereld. Dat was de inventarisatieronde: uurtjes schrijven zonder verplichtingen. Voor mij het bewijs dat adviesdenken – en daarmee ook de taal van de adviseur – de dienst uitmaakt in Nederland.’

Lees verder in de tiende nieuwsbrief en neem eens een kijkje in het archief.

Luchtfietsen

‘Humor en strijd helpen een bedrijf vooruit’

Deze gouden ondernemerstip komt van de directeur van de Koninklijke Utermöhlen, Don van der Vat. In de rest van het artikel legt hij even uit hoe je als bedrijf succes kunt hebben (Dagblad van het Noorden, 13 oktober 2009). Daarbij grossiert hij in zo veel vaagtaal dat hij een rode vaagtaalkaart niet kan ontlopen.

Zo begon hij zijn carrière als troubleshooter (cowboy?) om meteen een noodzakelijke afslankoperatie door te voeren (was hij te dik?). Zijn motto: je moet innovatief bezig zijn (mooi, het innovatiecliché). Daarbij wil hij ‘dat mensen goed op elkaar zijn afgestemd’ en dat bereik je als medewerkers zich proactief opstellen (jawel, proactief, de grootse personeelspraatdooddoener). Gelukkig waardeert hij zijn personeel wel, je moet immers op elkaars competenties (wat zijn dat precies?) kunnen rekenen en bouwen…

Mooie tips, maar of we daar nu succesvolle zakenlui van worden?

Stakeholderpower

Geen enkel bedrijf kan tegenwoordig nog om de stakeholder heen. Maar wie is de stakeholder? De aandeelhouder, de klant of misschien gewoon de buurman? De enige manier om grip op de stakeholder te krijgen is een diepgaande analyse: de stakeholderanalyse. De onderstaande citaten helpen je op weg.

  • Via een Stakeholderanalyse wordt het krachtenveld in beeld gebracht rond een bepaald issue.
  • Een stakeholderanalyse geeft inzicht in de actoren in het veld van het systeem.
  • De stakeholderanalyse is de basis voor gedegen stakeholdermanagement.
  • Het uitvoeren van een stakeholderanalyse is een eerste stap in het vergroten van draagvlak in de omgeving.

30_k