Categorie archief: beleidsbabbelen

Vaagtalige verkiezingsvaagtaal!

De verkiezingen zijn weer in aantocht… net zoals scheepsladingen vol verkiezingsvaagtaal… Aan welke wonderlijke verkiezingvaagstaalvondsten erger jij je? Welke partij is volgens jou het vaagtaalvindingsrijkste? Wat verwacht jij dat uiteindelijke de meest vaagtaalomfloerste loze verkiezingsbelofte is? Laat het me weten, ik ben heel nieuwsgierig naar de vaagtalige oogst van de verkiezingen 2017 :-)

vaagtaaldomheid

Het radicale midden en de wervende vaagtaal van het CDA

Het CDA gaat op zoek naar het radicale midden, in ‘nieuwe, wervende taal’. Vandaar dat het rapport ‘Kiezen en Verbinden’ opent met de ‘taakopdracht’ van de opstellers:

‘Met inachtneming van de aanbevelingen welke zijn gedaan in de evaluatierapporten en met kennisname van het Program van Uitgangspunten, de betreffende resoluties en andere partijrapporten over dit onderwerp, heeft het Beraad de taak om een aanzet te formuleren voor een nieuwe koers voor de (Nederlandse) christendemocratie voor de komende 10 à 15 jaar, Agenda 2025.’

Met zo’n taakomschrijving zal het niemand verrassen dat het CDA maar liefst 62 pagina’s nodig heeft om z’n nieuwe ziel en zaligheid uit te dragen. Vrijwel tegelijkertijd brengen PvdA, SP en GroenLinks hun gezamenlijke visie uit, maar die hebben slechts vijf pagina’s nodig voor hun ‘samen de crisis te lijf’.

Terug naar het CDA. Hoe ziet deze radicale middenpartij nieuwe en wervende taal? Tja, alles staat of valt met ‘heldere keuzes’ en deze heldere keuzes, dat is een uitermate belangrijk onderdeel van het radicale midden… Maar ja, zit je dan in het gewone midden als je geen keuzes maakt, of zit je dan juist aan de radicale rand?

Taal is belangrijk voor het CDA. De taal aanpassen aan de huidige tijd is nog belangrijker. Vandaar dat de commissie ‘Nieuwe Woorden, Nieuwe Beelden’ de klassieke uitgangspunten van de partij heeft ‘hertaald’ naar vier ‘actieve intenties’ voor de partij. Een voorbeeldje: ‘Gespreide verantwoordelijkheid’ staat in de hertaling voor de notie dat politiek voor het CDA begint met de ‘erkenning van het maatschappelijk initiatief’. ’t Is maar dat je het weet, maar of je het ook begrijpt? Wij in ieder geval niet.

De rol van de overheid is volgens het CDA heel divers: ‘Een slagvaardige overheid kan afhankelijk
van haar taak differentiëren in haar rol: normeren, reguleren, regisseren, faciliteren, controleren en sanctioneren’. Vermoedelijk is dit lijstje na heel veel discussie en intern geharrewar tot stand gekomen, want het is duidelijk nog wervend. Wat is het verschil tussen normeren en reguleren? Wat is faciliteren? En wat in hemelsnaam is een regisserende overheid? Of gaan we hier wéér de discussie over het omroepbestel aan?

Ten slotte, dat radicale midden komt volgens het CDA neer op: ‘bewegen is noodzakelijk om Nederland structureel te versterken’, en dat vertaalt (of hertaalt?) zich in vijf punten:

  1. Van vrijblijvend naar betrokken
  2. Van grenzen naar ruimte
  3. Van verbruiken naar waarderen
  4. Van polarisatie naar participatie
  5. Van nazorg naar voorzorg

Nou, als dat niet radicaal is… Kennelijk is duidelijke taal toch nog een stapje te radicaal voor het CDA. Of ligt de nadruk misschien toch eerder op een nietszeggend compromis in het midden?

(Meer voorbeelden van CDA-Vaagtaal in onze analyse van het CDA-verkiezingsprogramma en overige verkiezingsprogramma’s)

Cruciale mama Van Bijsterveldt voor de klas

Ouders moeten meer betrokken worden bij het onderwijs van hun kinderen. Sterker nog, ouders zijn cruciaal voor het onderwijs van hun kinderen. Dat meldt minister Van Bijsterveldt in een brief aan de Tweede Kamer. Dat klinkt goed. Dat klinkt logisch. Wie kan daar tegen zijn? Niemand toch? Maar hoe ver moet je gaan in deze betrokkenheid? Heel ver, vindt Van Bijsterveldt: ‘ouders moeten hun talenten en deskundigheid inzetten om het onderwijs te verrijken‘.

Verplichte niet-vrijblijvende overeenkomst

Aha, kennelijk zijn didactische kwaliteiten iets wat iedere ouder automatisch bezit. Daarvoor hoef je echt geen jarenlange pabo-opleiding te volgen of een onderwijsbevoegdheid te hebben. Even een sollicitatiegesprekje bij Van Bijsterveldt, even de ‘niet-vrijblijvende overeenkomst’ ondertekenen, en aan de slag.

Het onderwijs is enige tijd geleden overgedragen aan een daarvoor heel handig instituut: de school. Ik moet er niet aan denken dat Anne’s vader– een contactschuwe bêta – mijn kinderen voortaan rekenles geeft. Of dat Kevin’s moeder – die zo graag naar Tien voor Taal kijkt – mijn kinderen de deetjes en de teetjes gaat uitleggen. En ik hou mijn hart vast bij de gedachte dat Jenny’s vader voortaan wekelijks naar het zwembad scheurt met mijn kinderen in zijn prehistorische volkswagenbusje omdat de schoolbus is wegbezuinigd…

Pas op, bezuinigingsgevaar!

Ouders betrekken bij het onderwijs en de opvoeding van hun kinderen. Daar is geen weldenkend mens tegen. Echter, stiekem hevelt van Bijsterveldt zo taken van het onderwijs naar de ouders. Haar oproep is niets meer en niets minder dan de aankondiging van verdere bezuinigingen op het onderwijs, verstopt achter ‘aandacht voor de kinderen’ en onder het mom van ‘normen en waarden’. Tegelijkertijd is het een ferme stap terug voor de emancipatie van de vrouw. Want wie zal leesmoeder, luizenmoeder of biepmoeder worden?

Natuurlijk bemoei ik mij met de opvoeding en het onderwijs van mijn kinderen. Van de overheid verwacht ik echter goede scholen en goede leraren. Precies zoals de kreet ‘Nederland kennisland’ suggereert. Laat die 130 kilometer per uur maar zitten, da’s niet zo relevant. Gebruik dat geld voor echt belangrijke zaken.

Jawel, we gaan slimmer werken

Veel hoop op verbetering is naïef, want in de ‘tekortsectoren’ gaat Van Bijsterveldt de boel ‘slimmer’ aanpakken, zodat ‘we met minder mensen hetzelfde werk kunnen doen’, zei ze vannochtend op de radio. En daar zit de crux. Want wat is er nodig om slimmer te werken? Juist, beter onderwijs.

Een bedrijf met een missie… tuurlijk!

Bijna 5 uur op de afdeling van Verzekeringsbedrijf De Lage Duinen:

• Hé, Piet, het is al bijna vijf uur. Heb jij vandaag al waarde gecreëerd?

• Waarde gecreëerd?

• Ja, dat zeg ik toch, waardecreatie. Dat moet. Dat staat in ons missiestatement

• En voor wie moet ik dan wel waarde creëren?

• Nou, voor de klant natuurlijk. Als uitstekende professionals moeten we immers kwaliteit leveren.

• Maar gisteren zei je nog dat alles draait om winstmaximalisatie voor de aandeelhouder?

• Ja, eh, Piet, niet zo moeilijk doen. Zorg jij er nou maar voor dat de klant tevreden is. En doe meteen even iets met duurzaamheid. Dat scoort altijd in ons rapport Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

• Duurzaamheid? Nou goed, dan creëer ik toch duurzaam wat waarde…

• Zie je wel, zo moeilijk is het niet. Wat dacht je ervan om duurzaam de huidige en toekomstige ambities van mensen en gemeenschappen te realiseren?

• De toekomstige ambities van onze klanten… hebben we een glazen bol?

• Nag, nag, whatever, zeur jij maar lekker door. Zolang je maar op de proppen komt met zinvolle en tijdige innovaties heb je mij daar echt niet mee.

Missiestatements
Missiestatements. Welk bedrijf heeft ze niet? Zonder een missiestatement dobbert een bedrijf stuurloos in de inmense oceaan. Met een paar goede kernwaarden kom je weliswaar ook een heel eind, maar niks gaat boven een gelikt missiestatement.

Laten we eerlijk zijn: de meeste bedrijven streven gewoon naar winst. Daar is niks mis mee, brood op de plank. Maar, staat dit ook in al die kloeke missiestatements? Natuurlijk niet, dat is niet maatschappelijk verantwoord genoeg. Het ene bedrijf houdt het vaag, de ander zit gewoon een potje te liegen. Slechts een enkel bedrijf komt er eerlijk voor uit: wij streven naar winstmaximalisatie voor onze aandeelhouders.

Vaag
KPMG werkt samen om waarde te creëeren, de bibliotheek Hengelo is een aantrekkelijke samenwerkingspartner en Ballast Nedam biedt duurzame totaaloplossingen. Allemaal even vaag of op allerlei manieren te interpreteren. Gegarandeerd het gevolg van een driedaagse heisessie, waar iedereen zijn zegje mocht doen.

Leugen
Philips wil de kwaliteit van leven van mensen verbeteren, C1000 maakt boodschappen doen goedkoop en Beterbed wil niks liever dan dat we allemaal lekker slapen. Klinkt aantrekkelijk en concreet, maar is dit werkelijk het doel waar deze bedrijven naar streven? Zijn dit echt maatschappelijke organisaties zonder enig winstoogmerk? Natuurlijk niet. Winst staat voorop.

Eerlijk
Telfort is een vreemde eend in de bijt. Telfort is eerlijk: wereldwijd marktleider worden in mobiele communicatie. Dat is duidelijke taal. Of toch niet? Waarom willen ze marktleider worden? Om de markt te dicteren en de winst te maximaliseren, wellicht?
Stukjes missiestatement

KPMG – Uitstekende professionals, die samen werken om waarde te creëren

Albert Heijn – Het alledaagse betaalbaar, het bijzondere bereikbaar

Philips – De kwaliteit van leven van mensen verbeteren door middel van zinvolle en tijdige innovaties

Bibliotheek Hengelo – Wij zijn een aantrekkelijke samenwerkingspartner

Rabobank – Het realiseren van de huidige en toekomstige ambities van mensen en gemeenschappen

C1000 – C1000 maakt boodschappen doen betaalbaar, efficiënt en persoonlijk

KLM – KLM streeft naar winstgevende groei die niet alleen bijdraagt aan de bedrijfsdoelstellingen, maar ook aan de economische, maatschappelijke en sociale ontwikkeling

Ballast Nedam – Ballast Nedam wil haar opdrachtgevers hoogwaardige duurzame totaaloplossingen in de gebouwde omgeving bieden.

BAM – BAM wil een van Europa’s beste bouwondernemingen zijn, die bekend staat om zowel de gebundelde kracht als de lokale dienstverlening

Beter Bed – Niets inspireert en motiveert ons meer, elke dag opnieuw, dan te zorgen dat al onze klanten op een betaalbare wijze heerlijk, comfortabel en gezond kunnen slapen.

KPN – Het is de missie van KPN om het werk en de vrijetijdsbesteding van al onze klanten – of zij nu gebruik maken van onze consumentenproducten of van onze ICT‐oplossingen voor de zakelijke markt – te verrijken met onze uitgebreide dienstverlening op het gebied van communicatie.

Telfort – Onze missie is om wereldwijd leider te worden in mobiele communicatie.

Moordenden metaforen – Charles den Tex over adviseurstaal

In de nieuwe Vaagtaal! geeft ex-adviseur en thrillerauteur Charles den Tex zijn visie op de taal van adviseurs:

‘Die honderd dagen van Balkenende komen zo uit de advieswereld. Dat was de inventarisatieronde: uurtjes schrijven zonder verplichtingen. Voor mij het bewijs dat adviesdenken – en daarmee ook de taal van de adviseur – de dienst uitmaakt in Nederland.’

Lees verder in de tiende nieuwsbrief en neem eens een kijkje in het archief.

PVV gebruikt duidelijkste taal: rapportcijfer 8,6

De PVV van Geert Wilders trekt ten strijde tegen de EU-ssr, Eurabië, de multiculturele nachtmerrie en de linkse kliek. Dat doet hij in niet mis te verstane woorden. De taal van zijn verkiezingsprogramma krijgt dan ook het hoogste rapportcijfer van allemaal: een 8,6.

“Henk en Ingrid betalen voor Ali en Fatima”
Het PVV-verkiezingsprogramma leest als een trein. Geen oeverloos gezwets zoals bij het CDA, maar duidelijk en direct. Iedereen – voor én tegen – weet direct waar Geert Wilders voor staat. Althans, bijna altijd. Soms gaat Wilders namelijk wel erg kort door de bocht. Zo krijgen we binnenkort allemaal in ons paspoort de vermelding dat we ‘Antilliaan’ zijn. Wel zo overzichtelijk…

“Etnische registratie van iedereen. Inclusief vermelding ‘Antilliaan’

Flexibele grondwet
In zijn zoektocht naar eenvoud heeft Wilders wat moeite met de grondwet. Zo stelt hij:  “Vrijheid van onderwijs is een grondrecht”.

Maar ook:

“Christelijke, Joodse en openbare scholen moeten naast elkaar kunnen bestaan. Wij zijn dus voor behoud van artikel 23 Grondwet. Islamitische scholen gaan daarentegen dicht.”

Da’s gek, want artikel 23 stelt:

“Het openbaar onderwijs wordt, met eerbiediging van ieders godsdienst of levensovertuiging, bij de wet geregeld.”

Kennelijk is de Islam volgens Wilders geen godsdienst, noch een levensovertuiging…

Economische paragraaf
De PVV “investeert in een veiliger Nederland: 10.000 agenten erbij. Het tuig moet van de straat.” Ook kiest het voor  “een gezonde financiële basis” door in een paar honderd woorden € 21 miljard te bezuinigen. Zo gezegd, zo gedaan. Gewoon flink besparen op de overheid door politici en ambtenaren te ontslaan en de uitkeringen te verlagen. Zou het echt zo makkelijk zijn als Wilders hier doet voorkomen?

“Extra handen aan het bed," zulke beloftes doen het altijd goed bij kiezers. “10.000 extra handen,” meldt Geert trots. Maar doelt hij hierbij op 10.000 handen, ofwel 5.000 mensen? Dat leert het verkiezingsprogramma ons niet, net zo min als de wijze waarop Wilders die vele miljarden precies wil gaan besparen op de overheid.

Wat Wilders zegt is duidelijk. Maar wat hij niet zegt, zou wel eens veel belangrijker kunnen zijn.

Verkiezingsvaagtaal en interview Bolkestein

CDA heeft het vaagste verkiezingsprogramma, PvdA en SP zijn het duidelijkst

Het CDA haalt als enige een onvoldoende voor duidelijk taal in zijn verkiezingsprogramma. PvdA en SP zijn met een ruime 8 de duidelijkste partijen. Zo blijkt uit onderzoek van Vaagtaal.

Vaagtaal heeft de verkiezingsprogramma’s onderzocht op onduidelijke, dubbelzinnige, misleidende, overbodige en storende woorden. Dit resulteerde in een rapportcijfer voor duidelijke taal.

Met een 10 is de tekst vaagtaal-vrij, met een 1 is de tekst volstrekt onbegrijpelijk. De resultaten van het onderzoek naar de taal van de verkiezingsprogramma’s staan in de nieuwsbrief Vaagtaal! (pfd op deze pagina, online-versie).

Hier vindt u ook een uitgebreid interview met Frits Bolkestein over zijn visie op de taal in de politiek.

Rapportcijfer duidelijke taal verkiezingsprogramma

  1. PvdA                        8,3
  2. SP                           8,1
  3. GroenLinks                7,3
  4. VVD                         7,1
  5. D’66                         7,0
  6. ChristenUnie              6,0
  7. Partij v/d Dieren         5,5
  8. CDA                         5,1

taalkloof burger-politiek afgenomen?
Alle aandacht voor duidelijke taal in de politiek begint zijn vruchten af te werpen. Alleen het CDA krijgt een onvoldoende voor het taalgebruik, de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie scoren een magere voldoende. Toch valt er ook bij de andere politieke partijen nog flink wat te verbeteren. Hieronder staan de  5 meest gebruikte trucs waarmee politici hun boodschap maskeren.

top 5 verkiezingsvaagtaal

  1. Liefde voor loze kreten (unieke tijden, faillissement is een leermoment, linksom of rechtsom, uitdaging)
  2. Overdadig veel zinnen in de lijdende vorm (er wordt een maatregel genomen)
  3. Grossieren in containerwoorden (duurzaamheid, leefbaarheid, innovatie)
  4. Oubolligheid troef (bewerkstelligen, dit zal geschieden)
  5. Ruime slagen om de arm (een aantal, substantieel, aanzienlijk)

Frits Bolkestein ‘kloof tussen burger en politiek moet juist groter’
Extra: het grote Bolkestein-interview: Frits Bolkestein geeft zijn visie op de taal in de politiek.

Meer informatie over politiek en beleidstaal staat in het boek ‘Vaagtaal’ van Arjen Ligtvoet en Cathelijne de Busser. Verkrijgbaar bij de boekhandel.

Degelijke 7,1 voor VVD

Met een vaagtaal-rapportcijfer van 7,1 zit het verkiezingsprogramma van de VVD keurig in de middenmoot. Verrassend genoeg lukte het alle grote partijen op het CDA na om een redelijk tot zeer goed leesbaar verkiezingsprogramma te produceren. In de volgende nieuwsbrief staat een vergelijking van alle verkiezingsprogrammavaagtaal en een interview met Frits Bolkestein over politieke vaagtaal, het Binnenhofbargoens.

De tussenstand

Ondernemende partij met slag om de arm
Het VVD-verkiezingsprogramma is een degelijk, tikkeltje saai programma zonder al te veel vaagtalige verrassingen. Een enkele keer gaat het toch mis: zo houdt de VVD van innovatie, clustering en een dynamische arbeidsmarkt, en hecht de partij veel waarde aan het creëren van de juiste randvoorwaarden waarbinnen de economie kan groeien. Ook is het taalgebruik aan de formele kant:
‘De VVD wil dat ondernemers hier te allen tijde zelf over mogen beslissen.’

De VVD doet er verder alles aan om zich niet vast te leggen aan concrete bedragen of aantallen. Jammer, want hiermee houdt ze wel een heel ruime slag om de arm:

  • ‘…en wordt de arbeidskorting substantieel verhoogd.’
  • ‘Dat betekent dat de groei van de overheidsuitgaven aanmerkelijk moet worden teruggebracht…’
  • ‘Afschaffing van de levensloopregeling en de ouderschapsverlofkorting betekent een aanzienlijke vereenvoudiging van de loonheffing.‘
  • ‘… wil de VVD een aantal verplichte herkeuringsmomenten invoeren.’
  • ‘Daadkrachtig en op tijd handelen bepaalt in belangrijke mate de effectiviteit van een kleine overheid die zijn burgers tot dienst is.’

Wij arme lezers van verkiezingsprogramma’s hebben niets aan substantieel, aanmerkelijk, aanzienlijk, een aantal of in belangrijke mate. Wij willen weten hoeveel en stellen prijs op een stubstantieel aantal verbeteringen! VVD, kom op, vul het even in. Dank u!

PvdA verrast met vaagtaal-rapportcijfer van 8,3

Met een 8,3 spreekt de PvdA zelfs duidelijkere taal dan de SP. Afgezien van een enkele excellente wetenschapper, een paar uitdagingen in plaats van problemen, en hier een daar een onnodig passief geformuleerde zin, is het PvdA-verkiezingsprogramma opvallend vaagtaalvrij. Niks ombuigen of heroverwegen, maar gewoon degelijk bezuinigen en besparen. Keurig!

Of je het nu met de PvdA eens bent of niet, hun verkiezingsprogramma leest heel wat prettiger dan het voortkabbelende, langdradige proza van het CDA.

Zo zegt de PvdA over de economische crisis:
“Veel ondernemers zagen hun eigen vermogen als sneeuw voor de zon verdwijnen. Tal van huiseigenaren zijn in de problemen gekomen. Spaar- en pensioenvermogens zijn verschrompeld. En hoe goed we het in internationaal opzicht ook doen, de werkloosheid is sterk toegenomen. Voor iedereen die dat treft, is het een drama.”

En het CDA:
“Het is van belang dat het vertrouwen in banken zo spoedig mogelijk wordt hersteld. Burgers en bedrijven moeten erop kunnen blijven vertrouwen dat ze hun (spaar)gelden veilig kunnen stallen en ook hun activiteiten kunnen financieren. Financiële producten moeten een duidelijk doel hebben en erop gericht zijn toegevoegde waarde te creëren. (…) het van groot belang is door aanscherping van normen en focus op de kernactiviteiten het vertrouwen van de markt te herwinnen.”

De tussenstand