Categorie archief: afkorting

Afkortingen maken meer kapot dan je lief is

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Zolang ik mij kan herinneren leven oma Wolf en oom Pieter in onmin. Vijf jaar geleden, op oma’s vijfentachtigste verjaardag, vond de definitieve breuk plaats. Het gebeurde nota bene tijdens de zoveelste verzoeningspoging. Oom Pieter trakteerde zijn moeder op een lunch in het Hilton en bood haar, tussen twee gangen door, een vakantie in de Zwitserse Alpen aan.

Niemand wilde zeggen wat er daarna is gebeurd. Ik nam aan dat het over geld ging. Het ging altijd over geld. Geld waarvan oma vond dat ze er recht op had. Geld dat oom Pieter haar niet wilde geven. Vorige week pas vertelde oma het mij. Twee dagen na die verjaardag had er een chique reisfolder in haar brievenbus gelegen. Op de voorkant poseerde een zonverbrand ouder stel dat gelukzalig uitkeek over besneeuwde bergtoppen en groene bergweides. Verrukt bladerde oma Wolf in de folder, in gedachte al op weg naar dit heerlijke vakantieoord.

Het duurde even voor ze de post-it rechtsboven de folder zag. Met gefronste wenkbrauwen probeerde ze de hanenpoten te ontcijferen. Plots deinsde ze naar achter. Instinctief bracht ze haar hand voor haar mond. Dat kon toch niet waar zijn? Met trillende handen bracht ze het gele papiertje dichterbij haar gezicht en bestudeerde het grondig: f.y!, F… y… !… Fuck you?

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

‘Fuck you! Het staat er echt,’ huilde ze, ‘en het was nog wel zo gezellig in het Hilton.’

Oma is niet van gisteren. Dit kon ze niet over haar kant laten gaan. Woedend opende ze de bovenste lade van haar kabinet, graaide naar een vel papier en schreef haastig: ‘Klootzak, go fuck yourself!’ Daarna propte ze de folder samen met het vel papier terug in de enveloppe en kraste met grote schreeuwende letters ‘retour afzender’ over haar eigen adres.

De jaren verstreken. Oma hield zich stoer en droeg haar verdriet alleen. Al die tijd hoorde ze niets van haar zoon. ‘Dat was maar goed ook,’ zei ze, ‘nu was hij echt te ver gegaan.’ Haar moest hij voor eens en altijd weten dat zij daar niet van gediend was.

Een paar dagen geleden kwam oma mij opzoeken op m’n werk. Trots liet ik haar mijn nieuwe kantoor zien met uitzicht op de haven van Amsterdam. Op mijn bureau lagen stapels documenten. Op een daarvan kleefde een notitie.

‘Lieverd,’ fluisterde ze, ‘wat staat hier?’

‘Waar? O, dat. Dat is een jaarverslag. Van de concurrent.’

‘Nee, ik bedoel dat briefje, wat staat daar?’

Ze wees naar de post-it en liet zich in mijn gloednieuwe draaistoel ploffen. Haar hand trilde. Op haar voorhoofd glinsterde zweet.

‘O, daar staat f.y.i., je weet wel, for your information. Gewoon, ter info.’

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Cijfers als afkorting

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | Schrijfregel 13 schrijf afkortingen uit

Strikt genomen is een cijfer ook een afkorting. Het cijfer ‘3’ staat immers voor het woord ‘drie’. Natuurlijk zijn er ook regels om met deze bijzondere afkortingen om te gaan:

  • schrijf getallen tot en met twintig uit (één, vijf, twintig)
  • schrijf alle tientallen, honderdtallen tot duizend en de duizendtallen tot tienduizend uit (dertig, tweehonderd, drieduizend)
  • schrijf de getallen honderdduizend, miljoen, miljard en biljoen uit
  • schrijf alle overige getallen als cijfer (32, 125, 251.576)

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

Deze regels zijn niet al te streng. Soms wil je de nadruk leggen op het getal. In dat geval kun je beter een cijfer gebruiken in plaast van een uitgeschreven getal. Cijfers trekken namelijk meer de aandacht dan een uitgeschreven getal. Om die reden staan er in webteksten ook vaak cijfers en geen ‘cijferwoorden’.

Ook in teksten met veel cijfers kun je getallen beter niet uitschrijven, anders wordt de tekst wel erg lang en heb je grote kans dat de cijfers en cijferwoorden door elkaar heen staan (van de 21 slachtoffers zijn er achttien in het ziekenhuis opgenomen, drie hiervan zijn ernstig gewond. De overige 43 inzittenden kwamen met de schrik vrij). Datzelfde geldt ook voor exacte aanduidingen, zoals leeftijd (18 jaar), percentage (20 procent) of temperatuur (3 graden). Rangtelwoorden moet je wél altijd uitschrijven, omdat 3e (3e) lastiger leest dan derde.

Waar je ook voor kiest, wees consequent. Een zin als ‘Er zijn 5 kinderen, waarvan drie jongens en 2 meisjes’ levert vragen op. Waarom gebruik je soms wel en soms geen cijfers? Blijf consequent, dan voorkom je lastige vragen.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | Schrijfregel 13 schrijf afkortingen uit

aanstel-Amerikaanse afko’s

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

De vijf vaagste aanstel-Amerikaanse afko’s aller tijden:

aanstel amerikaanse afko's1. SLA
Groeit niet in een moestuin, maar is het resultaat van moeizame onderhandelingen. Een SLA is een Service Level Agreement, ofwel een afspraak tussen de leverancier en de ontvanger van een dienst.

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

2. HRM
Is niet het geluid van een opgevoerde brommer, maar de rationele ontginning van menselijke grondstoffen. HRM staat voor Human Resources Management. Vroeger deed het hoofd personeelszaken nog gewoon iets met mensen, maar die zijn intussen uit de taal verdwenen.

3. CAO
Is geen collectieve arbeidsovereenkomst, want dat is een cao (met kleine letters). De CAO is een Chief Accounting Officer, vroeger ook wel bekend als het hoofd van de boekhouding. Je weet wel, die ietwat saaie meneer die ervoor zorgde dat alle bonnetjes op de juiste post in het grootboek stonden.

4. USP
Is geen dochteronderneming van pakjesbezorger UPS, maar de verkopende kracht van een product. USP staat voor Unique Selling Point, de unieke eigenschap van een product die de potentiële koper in één klap overtuigt. Vroeger werd dit ook wel eens een verkoopargument of producteigenschap genoemd, maar dat is allang geen managementspeak meer.

5. ETA
Is niet die beruchte afscheidingsbeweging in Spaans Baskenland. Nee, als een manager in de file staat, meldt hij zijn personal assistent dat zijn Estimated Time of Arrival zich wat naar de toekomst toe heeft gefaciliteerd. Ofwel: hij verwacht dat hij te laat komt.

(Bron: Vaagtaal)

Schrijfregel 13 | Schrijf afkortingen uit | over ontluisterende afko’s

Is een duidelijke SLA nou niet bepaald de USP van HRM? Heb jij ooit ASAP een SWOT moeten opstellen voor de CFO en brak je spontaan het angstzweet uit bij al deze afkortingen? Nou, zo vergaat het de lezer ook als hij een afkorting tegenkomt die hij niet meteen begrijpt. Help je lezer en schrijf afkortingen uit. Tenzij je zeker weet dat de afkorting geen leeshorde is.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

niet: D.m.v. de t.g.v. het nwe. beleid aangepaste procedures. Hoopt BU FIN problemen op te lossen c.q. te voorkomen.
maar: De afdeling Financiën hoopt uit de problemen te komen nu zij de procedures aan het nieuwe beleid heeft aangepast.

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

Akortingen… handig?
Afkortingen vormen vaak een bijna onneembare leeshorde. Ze leiden tot vervelende misverstanden als de lezer ze anders interpreteert dan de schrijver bedoelt. Wat betekent: ‘Het beleidsplan is veranderd t.g.v. de nieuwe medewerkers’. Is het plan veranderd ten gunste van, ten gevolge van of misschien ter gelegenheid van de nieuwe medewerkers? Of wat te denken van de titel van een beleidsstuk: ‘Leerling en S.O.’? Staat S.O hier voor speciaal onderwijs of voor schoolonderzoek?

Een afkorting mag voor jou dan wel volkomen duidelijk zijn en jij bespaart typetijd met afkortingen, maar jouw tijdswinst staat in geen verhouding tot de ellende die je je lezer aandoet. Als het jou om tijdwinst gaat, volg dan een cursus sneltypen of schrijf kortere teksten!

afkortingen soms erg gevaarlijk

Afkortingen, soms wel
Afkortingen zijn niet per definitie verboden, ze kunnen zelfs voordelen hebben boven het uitgeschreven woord. Als je zeker weet dat alle lezers de afkorting kennen en dat er geen misverstanden ontstaan, kun je een woord afkorten en daarmee schrijftijd, leestijd én bladruimte besparen. Zonder afkortingen ben je bijvoorbeeld heel wat meer tijd en papier kwijt zijn aan alledaagse schriftelijke communicatie. Een simpel kattenbelletje aan je moeder zou er dan al snel zo uitzien:

afkosRond jij s’il vous plaît voor maandag die aanvraag voor de algemene ouderdomswet af?

Terwijl het er ook zou kan uitzien:

Rond jij s.v.p. voor maandag de aow-aanvraag af?

Sommige afkortingen zijn zo bekend, dat je ze gerust kunt gebruiken. Denk aan PvdA, havo of KNVB. Het is niet nodig om deze woorden uit te schrijven en vaak is dat zelfs af te raden. Veel lezers zullen zelfs raar opkijken als er in een tekst iets staat over de Partij van de Arbeid, het hoger algemeen vormend onderwijs of de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond.

Er zijn ook afkortingen waarvan weinig mensen nog weten waar de letters voor staan. Ook in zulke gevallen kun je maar beter de afkorting gebruiken. Een klant die bij een platenzaak informeert naar een digital versatile disc krijgt krijgt waarschijnlijk een vragende blik van de verkoper en geen dvd’tje. Vergeljkbare woorden zijn DNA (DeoxyriboNucleic Acid), de SPAR-supermarkt (door eendrachtige Samenwerking Profiteren Allen Regelmatig) en ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line).

afkos

Namen afkorten
Lange namen kun je afkorten als je zeker weet dat alle lezers de afkorting kennen. Dat is vooral handig als er veel lange namen in een tekst voorkomen. Twijfel je of alle lezers weten waar een afgekorte naam voor staat? Schrijf het woord dan in ieder geval één keer uit en zet de afkorting tussen haakjes. Je kunt de afkorting ook woordelijk toelichten (‘CKV staat voor culturele en kunstzinnige vorming’). Daarna kun je de afkorting wel gebruiken:

Basisschool ‘het Haasje’ biedt alle leerlingen 2 uur per week culturele en kunstzinnnige vorming, ofwel CKV. Zowel leerlingen als ouders zijn zeer enthousiast over de CKV. Vanaf volgend jaar willen we het aantal lessen CKV daarom verdubbelen naar 4 uur per week.

Tip – pas op met die punt
Afkortingen die op een punt eindigen zijn nog eens extra storend, omdat je een punt bijna automatisch als zinseinde leest. In combinatie met een tekstverwerker die na een punt automatisch een hoofdletter zet, levert dat verwarring en dubbelzinnigheid op. Neem de zin ‘De winst is € 89,4 mln. Lager dan vorig jaar.’ Door de onnodige afkorting van het woord ‘miljoen’, staat de lezer voor een raadsel: is de winst nu bijna negentig miljoen lager dan vorig jaar? Of bedraagt de winst € 89,4 miljoen, en is dit lager dan vorig jaar?

afkosAfkortingen als jargon
Binnen een groep, bijvoorbeeld van chemici, controllers of docenten, kunnen afkortingen – net als jargon – een nuttige rol vervullen. Buiten de eigen groep zullen veel afkortingen waarschijnlijk voor problemen zorgen. Neem nog eens deze zin:

‘D.m.v. de t.g.v. het nwe. beleid aangep. procs, hoopt BU FIN problemen te voorkomen.’

In een interne bedrijfsrapportage kan BU FIN duidelijk zijn. Voor een algemeen publiek kun je beter business unit financiën schrijven. De overige afkortingen in de bovenstaande zin kun je ook maar beter wel uitschrijven:

Door middel van de ten gevolge van het nieuwe beleid aangepaste procedures, hoopt BU FIN problemen te voorkomen’.

Nog beter is het om deze zin in één moeite door naar normaal Nederlands te vertalen:

‘De afdeling financiën hoopt uit de problemen te komen nu zij haar procedures heeft aangepast aan het nieuwe beleid.’

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

afkos

25 elementaire schrijfregels

Duidelijk schrijven is helemaal niet moeilijk. Hou je gewoon even aan de onderstaande 25 elementaire schrijfregels! Tenzij je bewust afwijkt van de regels, dan mag het weer wel.

  • 1. Schrijf voor je lezer (en doe niet aan tekstuele zelfverheerlijking)
  • 2. Weet wat je wilt zeggen (en ga niet oeverloos zwetsen)      
  • 3. Zet bij elkaar wat bij elkaar hoort (en voorkom een onlogische tekststructuur)
  • 4. Hou je aan één stijl (en bezondig je niet aan stijlbreuken)
  • 5. Gebruik alledaagse taal (en bezig geen ouderwetse en formele uitdrukkingen)
  • 6. Denk na over jargon (en gebruik geen woorden die de lezer buitensluiten)
  • 7. Schrijf concreet (en maak je tekst niet abstracter dan absoluut noodzakelijk is)
  • 8. Vermijd formuletaal (en zet clichés en standaardzinnen in de ijskast)
  • 9. Schrijf korte zinnen (en maak meteen korte metten met ellenlang voortkabbelende epistels die kant noch wal raken en de lezer alleen maar afleiden van waar het eigenlijk echt in feite over gaat; je begrijpt wel waar ik op doel met deze regel)
  • 10. Zet bij elkaar wat bij elkaar hoort (en voorkom tangconstructies)
  • 11. Zet woordwegwijzers in ([omdat] je lezer anders hopeloos verdwaalt)
  • 12. Formuleer positief (want niet iedereen houdt van het woordje ‘niet’)
  • 13. Vermijd voorzetseluitdrukkingen (en laat in het kader van en door middel van voortaan achterwege)
  • 14. Voorkom lijdend leed door passieve zinnen (en vermijd overmatig gebruik van wordt en worden)             
  • 15. Laat werkwoorden hun werk doen (en schrap de naamwoordstijl uit je schrijftoolbox)
  • 16. Wees kritisch over Engels (want Nederlands is simply best wel a sort of cool!)
  • 17. Vervang eufemismen (en buig je ontwijkende taal om in directe duidelijkheid)                 
  • 18. Schrijf afkortingen uit (en schrap al die ontluisterende afko’s)
  • 19. Pas op voor dodelijke bullets (en laat je opsommingen voortaan niet meer ontsporen)       
  • 20. Schrap overbodige woorden (want je lezer heeft echt geen tijd voor lange teksten)
  • 21. Let op overbodige spaties (en voor kom uit een gerukte woorden)
  • 22. Verwijder akelige voorvoegsels (en check even na of je wel duidelijk doorcommuniceert)
  • 23. Laat onnodige achtervoegsels achterwege (want die zijn in de tekstcontext van het schrijfgebeuren volkomen overbodig)
  • 24. Denk aan spelling en grammatica (leidt je lezer niet af met verassende en hindelijke taalfouten)
  • 25. Zorg voor een logische opmaak (zodat je lezer niet in visuele chaos ten onder gaat)
  • Hier zijn de 25 elementaire schrijfregels als pdf.

    Hou vaagtaal in de gaten. De komende tijd volgt meer uitleg over de regels.

    Vaagtaal Top 100. Cursus duidelijk schrijven: tekstridder.

ff afkorten

Onlangs plaatste Vaagtaal een oproepje op twitter: wie kent er idiote en onbegrijpelijke afkortingen op het werk? Het leverde pareltjes van afko’s (afkortingen) op.

Het begon met het merkwaardige en tegelijkertijd zo gebruikelijke idd.

Idd? OMG, WTF betekent idd?

Inderdaad, idd betekent inderdaad. En OMG staat voor O my God, en WTF voor what the f*ck! Allemaal afkortingen die je niet snel in een preso (presentatie) zal gebruiken.

Maar het kan gekker. Ben jij al voorzien van het GDC-keurmerk? Ofwel, ben jij Goedgekeurd Door Collega’s? Nee, krijg dat dan meteen ozeam (of zoveel eerder als mogelijk) voor elkaar.

Hartelijk dank aan de ruim 100k (100.000) NL-twitteraars die dit blogje mogelijk gemaakt hebben. Hopelijk ben je na het lezen van dit blogje ROTFLMAO (rolling on the floor laughing my anatomy off).

Snoevers c.q. taalpatsers vallen met ‘c.q.’ door de mand

Maak het vooral niet te mooi, dat is de grootste fout die je kunt maken. Overspeel je hand daarom niet met c.q. Deze afkorting klinkt weliswaar heel geleerd, maar is de meest verwarrende c.q. misbruikte afkorting ooit. Vooral wannabee-managers en taalsnoevers herken je aan het foute gebruik van c.q. Meestal gebruiken ze deze afkorting als synoniem voor of of en. En dat is niet juist.

C.q. is de afkorting van de Latijnse uitdrukking ‘casu quo’. ‘Casu quo’ betekent ‘in het geval dat’ of ‘in welk geval’. C.q. kun je daarom alleen gebruiken als je wilt zeggen dat als een bepaald geval zich voordoet, er dan iets anders gebeurt. Daarnaast wordt het gebruikt om een volgorde aan te geven.

Een voorbeeld:

  • De eerste c.q. de tweede procuratiehouder mag ondertekenen.

Mogen zowel de eerste als de tweede procuratiehouder ondertekenen? Nee, de tweede procuratiehouder is alleen tekeningsbevoegd als de eerste procuratiehouder niet kan ondertekenen, bijvoorbeeld omdat hij afwezig is. Het is dus niet zo dat de eerste of de tweede procuratiehouder mag ondertekenen.