Vaagtalige verkiezingsvaagtaal!

De verkiezingen zijn weer in aantocht… net zoals scheepsladingen vol verkiezingsvaagtaal… Aan welke wonderlijke verkiezingvaagstaalvondsten erger jij je? Welke partij is volgens jou het vaagtaalvindingsrijkste? Wat verwacht jij dat uiteindelijke de meest vaagtaalomfloerste loze verkiezingsbelofte is? Laat het me weten, ik ben heel nieuwsgierig naar de vaagtalige oogst van de verkiezingen 2017 :-)

vaagtaaldomheid

Van vaagtaal tot mindfulnesstrainer

centrum_Mara_2_webHet leven neemt soms een verrassende wending. Ook het leven van een vaagtaalbestrijder.

Zo eindigde het woord ‘mindfullness’ in de Vaagtaalverkiezing 2013 op de vijfde plaats. Terecht, mindfulness, vaak met twee l-len gespeld, wás toch echt een vaag modewoord. Of niet soms?

Had je mij toen voorspeld dat ik anderhalf jaar later zelf mindfulnesstrainer zou zijn? Ik had meewarig naar mijn voorhoofd gewezen en je gevraagd of je je pilletjes die dag wel geslikt had.

Toch is het zo (zie ligtvoetigheden.nl).

Die vijfde plaats van ‘mindfullness’ leverde mij namelijk heel wat reacties op – ook minder subtiele, on-mindful boze reacties van mensen die mindfulness allesbehalve vaag vonden. Om recht te doen aan al die mindfulnessvoorvechters verdiepte ik mij in mindfulness en de achtweekse mindfulnesstraining, die de Amerikaan Jon Kabat-Zinn enkele decennia geleden ontwikkelde.

Als snel was ik verkocht… en na ruim een jaar opleiding ook mindfulnesstrainer. In het Duitse plaatsje Twist, net over de grens bij Coevorden en Emmen, heb ik mijn eigen praktijk, centrum Mara. Mét blog (schrijversbloed kruipt waar het niet gaan kan).

Je kunt er terecht voor de klassieke achtweekse mindfulness- of aandachttraining. Op maandagavond 21 september gaat de training van start (data en tijden). Op donderdagavond 8 oktober start ook een Duitstalige training.

Je kunt ook aanschuiven – zonder aanmelding vooraf – tijdens de open meditatie, woensdagochtend van 06:00 tot 06:45 en vrijdagavond van 19:30 tot 20:15. Kijk even in de agenda voor de data.

Of, je kunt meedoen aan de training ‘beginnen met mediteren’ en de beginnerscursus mindfulnessyoga.

Ik verheug me op je komst, hoe vaag je ‘mindfulness’ nu misschien ook nog vindt :-)

Je kunt natuurlijk ook nog altijd bij me terecht voor duidelijke taal (tekstridder.nl) en de strijd tegen vaagtaal. Binnenkort volgt er overigens nieuws over de Vaagtaalverkiezing 2015. Gegarandeerd mindfulnessvrij!

Hier nog even m’n ‘mindfulle’ websites:
ligtvoetigheden.nl
leichtfuessigleben.de

centrum_Mara_1_web

Iets hard maken – vaagtaal inspireert!

I love English

Vaagtaal, voor de een louter ergernis en irritatie, voor de andere een onuitputtelijke bron van inspiratie. Zojuist stuurde een medestander in de strijd tegen vaagtaal dit gedicht in over twee managers in bed:

Iets hard maken

In het complexe liefdeslandschap ben jij proactief,
je faciliteert mijn participatie efficiënt en effectief.

Je visie is heel transparant, ik escaleer dus zonder vrees,
naar handjes en voetjes aan je businesscase.

Je kwaliteitsvenster is mijn strategisch doelwit,
mijn trendkanaal kan niet meer wachten op je toolkit! 

René Dijkgraaf

Van boete naar wettelijke verhoging

de trein als zen-meester

Een paar weken geleden had ik weer eens vertraging. Om mijn aansluitende trein te halen, had ik geen tijd om uit te checken bij de NS en weer in te checken bij Arriva.

In de trein ging ik meteen naar de conducteur om dit te melden. Die bleek helaas zo rechtlijnig als een spoorstaaf en schreef zonder aarzelen een boete uit… O nee, toch niet, dat zag ik verkeerd. De conducteur bleek namelijk helemaal geen conducteur te zijn, maar een ‘medewerker Service en Controle’ die mij tamelijk dwingend uitnodigde om een ‘wettelijke verhoging’ te voldoen.

Zo zie je maar hoe een argeloze reiziger zich kan vergissen. Toch voelt die 35 euro wettelijke verhoging als een volkomen onterechte boete, en voelde ik mij meer als crimineel dan als trouwe treinklant behandeld.

Behalve het verdwijnen van boetes en conducteurs heeft dit voorval natuurlijk weinig met vaagtaal te maken, maar ik ben toch benieuwd of jullie vergelijkbare ov-chipkaartperikelen meegemaakt hebben.

Hieronder de brief die ik aan Arriva heb gestuurd.

[wordt vervolgd]

de trein als zen-meester

Beste Arriva-medewerker,

Station Zwolle, vrijdag 7 november, 19:17
De trein vanuit Amsterdam rijdt zoals gewoonlijk vertraagd het station in. Gelukkig zie ik de trein naar Emmen nog op het perron staan. Ik sprint de trein uit – noodtrap op, noodtrap af – naar perron 15 en breek daarbij mijn persoonlijke snelheidsrecord. Gelukkig, de trein staat er nog steeds. Ik check uit bij de NS en ik check in bij u. Als ik bij de trein ben, schuiven de deuren dicht en moet ik wachten op de volgende trein. Dankzij de ‘paaltjesdans’ heb ik mijn aansluiting gemist. Niet voor het eerst, overigens.

de trein als zen-meester

Station Zwolle, vrijdag 21 november, 19:19
De trein vanuit Amsterdam rijdt zoals gewoonlijk vertraagd het station in. Gelukkig zie ik de trein naar Emmen nog op het perron staan. Ik sprint de trein uit – noodtrap op, noodtrap af – naar perron 15 en verbrijzel daarbij mijn persoonlijke snelheidsrecord van twee weken eerder. Gelukkig, de trein staat er nog steeds… maar het fluitje klinkt al. Ik ren de overstappaaltjes voorbij en haal de trein op de laatste halve seconde.

Trein Zwolle – Coevorden: 35 euro boete
Een kostbare zaak, zo bleek. In de trein ging ik zo snel mogelijk naar de conducteur om te melden dat ik geen tijd had om uit en weer in te checken. Het resultaat: een extra duur treinkaartje, 35 euro boete en het roemruchte zinnetje “u bent niet verplicht tot antwoorden”. In één klap van klant naar crimineel.

Palendans
Ik had, volgens de conducteur, tijd genoeg om mijn OV-chipkaart tegen de paal van de NS te houden, te wachten tot die groen licht geeft, vervolgens de OV-chipkaart tegen de paal van Arriva te houden, hier nog wat langer te wachten tot de bedrieglijk opgewekte piep klinkt. Maar goed, die tijd had ik – net als twee weken eerder – dus niet.

de trein als zen-meester

Géén geld terug bij vertraging
De conducteur, een potige kerel, vond het onterecht dat ik door een vertraging van de NS niet wilde betalen voor mijn rit met Arriva. Ook dat is onzin. Ik betaal graag, maar door het tijdrovende gedoe met die paaltjes is dat niet altijd even gemakkelijk. Waar nog bij komt, dat ik door mijn trein te missen ook mijn bus mis en een vol uur later thuis ben. Geld terug bij vertraging? Daar heb ik als klant natuurlijk geen recht op. Arriva wijst dan met een beschuldigende vinger naar de NS: ‘Wij gaan natuurlijk niet opdraaien voor vertraging van de ander’. Omgekeerd precies hetzelfde.

Criminele boete
Ik had aantoonbaar geen tijd om uit te checken en in te checken (dat kunnen jullie vast wel nakijken in mijn OV-chiphistorie van 7 en 21 november) en ben daar vervolgens de dupe van. Ik ben treinklant en wat maakt het mij uit of ik in een trein van de NS of van Arriva zit? Ik mag toch verwachten dat aansluitingen, zoals ze in de reisplanner staan, haalbaar zijn? Dat Arriva en NS daar samen voor zorgen?

Dat ik in deze situatie bijna 45 euro moet betalen voor een ritje dat mij anders (met 40% korting) een paar euro kost, vind ik volstrekt onredelijk. Zeker omdat ik daarbij ook nog eens als crimineel behandeld wordt. Vandaar mijn verzoek tot restitutie van het boetebedrag.

 [wordt vervolgd]

Veerkrachtige kwaliteitsvensters – vaagtalige genomineerden deel 2

In de aanloop van de Vaagtaalverkiezing 2014 hier het tweede tweetal genomineerde woorden: kwaliteitsvenster en veerkrachtzorg.

kwaliteitsvenster

Kwaliteitsvenster

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen heeft een kwaliteitsvenster ontwikkeld. Dat venster “geeft patiënten en andere geïnteresseerden inzicht in onderwerpen die iets zeggen over de kwaliteit van dat ziekenhuis…”

Nu geeft een venster uitzicht op iets, geen inzicht. Of geeft het venster uitzicht in de ‘keuken’ van een ziekenhuis? Ondanks de uitleg blijft de term ‘kwaliteitsvenster’ vaag, zeker omdat het niets zegt over de kwaliteit van het ziekenhuis, maar slechts inzicht geef in onderwerpen die ‘iets’ zeggen over die kwaliteit.

Het had nog erger gekund. Voor hetzelfde geld was het geen kwaliteitsvenster, maar een quality window!

(https://www.nvz-kwaliteitsvenster.nl/ziekenhuizen/2400#).

Veerkrachtzorg
Eind 2013 presenteerde de Nationale DenkTank “tien oplossingen om veerkrachtzorg te bevorderen”.
Veerkrachtzorg, dat klinkt inspirerend, energiek en dynamisch. Maar, wat is het eigenlijk: “het vermogen om je aan te passen en eigen regie te voeren bij fysieke, mentale en sociale uitdagingen in het leven.”

De eigen regie voeren, wat de DenkTank ook wel ‘zelfregie’ noemt, klinkt goed. Net als de oplossingsrichting ‘uitkomstfinanciering’. Die term verdient een nadere definiëring, toch? Dit zegt de DenkTank: “Vooruitstrevende medisch specialisten hebben zelf de inhoudelijke expertise en drive om relevante en meetbare indicatoren te bepalen en draagvlak te creëren voor het gebruik ervan.”

Meetbare indicatoren, dat is inderdaad heel vooruitstrevend. Bij veerkrachtzorg komt bij mij echter nog steeds het beeld voor ogen van die oude moeder in het verpleeghuis. Haar infuus raakt los en gezien de enorme veerkracht van het verpleeghuispersoneel wordt de dochter twee steden verderop gebeld om het infuus weer aan te koppelen. Die taak zit immers niet meer in het zorgpakket. Daar wordt van de mantelzorgers ‘zelfregie’ gevraagd. Dan gaat het kwaliteitsvenster toch echt op zwart.

(http://www.nationale-denktank.nl/2013/12/eindpresentatie-ndt2013-bouwen-aan-een-betere-gezondheidszorg-doe-je-niet-alleen)

Vaagtalige genomineerden (deel 1)

In de aanloop van de Vaagtaalverkiezing 2014 hier alvast wat wetenswaardigheden over twee vroeg genomineerde woorden: ombuiggesprek en onderzeebootchristen.

Ombuiggesprek
Medio mei stond in de media het ombuiggesprek centraal. Iedereen die van plan is om naar het mbo te gaan, die krijgt een intakegesprek (dat voeren ze niet, dat krijgen ze). Als zo’n potentiële mbo’er dan een studie kiest die té populair is, dan transformeert het intakegesprek zich tot een ombuiggesprek.

De gespreksleiders proberen de leerling tijdens dit ombuiggesprek in een technische richting te duwen. Daar zijn immers de tekorten. Maar vrees niet: “ombuiggesprekken zijn geen ompraatgesprekken”.

(http://www.nd.nl/artikelen/2014/mei/13/vakmanschap-is-meesterschap)

onderzeebootchristenen

Onderzeebootchristen
Onderzeebootchristenen, ook wel passieve christenen genoemd, duiken traditiegetrouw op tijdens de kerstnacht, verblijven tijdens de kerstnachtdienst boven water om vervolgens weer onder de golven te verdwijnen.

Met man en macht probeert de Protestantse Kerk die onderzeebootchristenen te activeren tot een langer bovenwaters bestaan. Maar helaas, na kerst kunnen de noodstoeltjes weer een jaar de kerkkrochten in.

(http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/3560073/2013/12/11/Onderzeebootchristenen-lokken.dhtml

Nomineren
Zelf ook woorden of uitdrukkingen nomineren voor de Vaagtaalverkiezing 2014? Dat kan. Zet je nominaties hieronder als commentaar of stuur een mailtje naar arjen@vaagtaal.nl.

gratis eboek: negen slappe excuses voor vaagtaal

Waarom zetten senior consultants voortdurend stippen aan de horizon, en gebeurt er vervolgens niets? Waarom blijft een ambtelijk schrijven zelfs na zorgvuldig herlezen een volstrekt onbegrijpelijk epistel?

Bevrijd jezelf van dergelijke vaagtaal met het gratis eboek: negen slappe excuses voor Vaagtaal.

eBook 1 - slappe excuses_v2.indd

PS De verzameling graagtaal-schrijfregels groeit gestaag. Neem eens een kijkje voor nóg meer tips en voorbeelden om vaagtaal te vermijden.

Tangconstructieschrijfwedstrijd

Wedstrijd: schrijf de langst leesbare tangconstructie

Regels zijn er om te negeren. Vandaar deze wedstrijd: schrijf een zo lang mogelijke, maar nog wel leesbare/begrijpelijke tangconstructie (dat laatste is natuurlijk subjectief…).

Je kunt je tangconstructies tot eind februari als commentaar ‘inleveren’ onderaan deze pagina. Daarna  bepaalt de vaagtaalredactie de winnaar. Naast eeuwige roem en hopelijk een hoop schrijfplezier, levert dat de winnaar een exemplaar op van de Stijlwijzer schriftelijk rapporteren.

Je mag natuurlijk ook volstrekt onleesbare gedrochten van tangconstructies insturen. Het liefst voorbeelden die je ‘in het wild’ gevonden hebt, bijvoorbeeld op je werk of in je brievenbus. Dan kunnen we met z’n allen lekker gruwelen!

Bij de 25 elementaire schrijfregels lees je meer over tangconstructies.

Ter inspiratie alvast deze kommaloze tangconstructie van 74 woorden:

  • De langbenige en onwaarschijnlijk aantrekkelijke in haar blauwgrijze minirokje van velours van een duur en exclusief designerlabel uiterst sexy geklede langharige blonde goedgekapte vrouw stapte gracieus met haar strak door de stof van haar nauwelijks iets aan de verbeelding overlatende rok omspannen volle en veelbelovende billen bijna schonkig heupwiegend en nagekeken door veel hun tot de pijngrens nek verdraaiende afgetrapte spijkerbroek dragende slonzig geklede mannen met ranzige bierbuikjes en vettige overhemden over het trottoir.

Heb je overigens ontdekt wat de ‘dichtgeknepen’ hoofdzin is? Kort, maar krachtig:

  • de vrouw stapte over het trottoir.

Succes en geniet van het schrijven!

Regel 12 vermijd aanstel-Amerikaans | over onnodig en overbodig Engels

Regel 12 vermijd aanstel-Amerikaans | over onnodig en overbodig Engels

Voor de moderne manager is Nederlands totally uncool en heeft Engels de future. Een manager noemt een adviseur daarom een consultant en changeovert een ontwerper in een mum van tijd in een coole designer. Helemaal vaag wordt het als je al dat Engels ASAP ook nog eens afkort: SLA, HRM, CAO, USP of ETA. Doe niet mee met deze waan van alledag. Gebruik als het even kan een Nederlands woord, dat maakt de boodschap een stuk duidelijker.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | I hate mondays!

Aanstel-Amerikaans is overmatig en overbodig gebruik van Engelse woorden. Natuurlijk zijn niet alle Engelse leenwoorden meteen aanstel-Amerikaans, want lang niet alle Engelse woorden hebben een duidelijke Nederlandse vertaling.

Neem computer, onze oosterburen hebben daar de Rechner voor. Wij moeten het doen met computer, en daar is niets mis mee.

aanstel-Amerikaans is overal amaaazing!

Maar wat te denken van:

  • Het competence center accounting heeft de benchmark niet gehaald.

Dit klinkt al enigszins schreeuwerig. Je hoort gewoon die telesell-stem It is totally amaaaaazing, John! Want wat staat er eigenlijk – in voor iedereen begrijpelijk Nederlands:

  • De afdeling verslaglegging heeft de doelstelling niet gehaald.

Het kan natuurlijk erger. Puur aanstel-Amerikaans is:

  • We kunnen snel een paar externe assets inhuren om de verkoop te boosten, want er zijn gewoonweg te weinig hipo’s op de markt voor vaste human resources. En we kunnen altijd nog het personeelsfeest scratchen. Dat kost sowieso klauwen vol cash!

Meer gruwelen met aanstel-Amerikaans? Lees de column I hate mondays!

Weg met aanstel-Amerikaans!
De regel is simpel: is er voor een Engels woord een duidelijk en gangbaar Nederlands alternatief? Gebruik dat dan!

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | I hate mondays!

aanstel-Amerikaans: in het Engels is alles beter, groter

Regel 17 | Vermijd voorzetseluitdrukkingen | over ‘in het kader van’ en ‘door middel van’

Het door middel van-virus heeft heftig toegeslagen. Teksten staan vol met ten gunste van, naar aanleiding van, in verband met en andere akelige voorzetseluitdrukkingen. Gebruik ze niet, want je maakt je tekst er onnodig ingewikkeld mee. Vervang voorzetseluitdrukkingen door één enkel voorzetsel (bijvoorbeeld: in, door, bij, op, naar) of herschrijf de zin.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | lijstje ergste voorzetseluitdrukkingen

Dus niet:

  • De rapportage ter zake van het derde kwartaal is klaar.

Maar:

  • maar: De rapportage over het derde kwartaal is klaar.

Vreselijke voorzetseluitdrukkingen waar de lezer over struikelt.

Ingewikkeld verpakte voorzetsels
Vooral meneer Snoef en mevrouw Chique-de-lala houden van voorzetseluitdrukkingen. Een zin als ‘Ik vind de nieuwe iPad…’ verandert in het imposante ‘Mijn mening ten aanzien van de nieuwe iPad…’ Sommigen gooien er zelfs nog een schepje bovenop: ‘De mening ten aanzien van mijn nederige persoontje met betrekking tot de nieuwe iPad…’.

Ook schrijvers die niet weten wat ze zeggen willen, strooien kwistig met voorzetseluitdrukkingen. Een goedgeplaatste door middel van is een handig hulpmiddel om onkunde en onwetendheid te verbergen. Zo kan een student die schrijft dat hij geld wil verdienen door middel van internet nog alle kanten uit. Is hij van plan om een internetboekhandel te beginnen, of gaat hij zijn geluk beproeven als verkoper van kabelmodems?

Sommige schrijvers gebruiken voorzetseluitdrukkingen om de lezer expres op het verkeerde been te zetten. Denk aan een personeelsmanager van een groot bedrijf die maatregelen aankondigt in het kader van de snel krimpende orderportefeuille. ‘Gelukkig!’ denken de ongeruste werknemers, ‘eindelijk gaat hij weer eens adverteren’. Helaas, drie dagen later ontvangt de helft van het personeel een ontslagbrief.

Vreselijke voorzetseluitdrukkingen - naar aanleiding van

Naar aanleiding van de onduidelijkheid
Voorzetseluitdrukkingen maken een zin niet alleen lastig leesbaar, maar zorgen ook voor onduidelijkheid. Neem naar aanleiding van, dit kan van alles betekenen. Maak geen puzzel van je zinnen en zeg precies wat je bedoelt. Neem:

  • Naar aanleiding van de verlate aankomst van de heer Jansen begon de vergadering te laat.

Door de naar aanleiding van is deze zin voor meerdere uitleg vatbaar en zou kunnen betekenen:

  • Omdat de voorzitter, de heer Jansen, te laat kwam, begon de vergadering te laat.

Maar er zou net zo goed heel wat anders aan de hand kunnen zijn:

  • Omdat de portier te laat kwam en verder niemand een sleutel van de vergaderzaal had, begon de vergadering te laat.

Help je lezer
Weet je wat je wilt zeggen? Heb je enig respect voor je lezer? Schrap dan alle voorzetseluitdrukkingen. Gebruik je ze per ongeluk toch nog? Vraag je dan af wat daar de reden voor is. Wil je deftig overkomen met een in het kader van? Stap meteen van deze dwaalgedachte af en gebruik één enkel voorzetsel. Zet je een naar aanleiding van in omdat je niet precies weet hoe het zit? Ga dan op zoek naar de ontbrekende informatie en herschrijf de zin. Wil je met door middel van je slechte bedoelingen verbergen? Laat je geweten spreken en schrijf duidelijke taal.

Vreselijke voorzetseluidrukkingen - door middel van

Vervangen of herschrijven

Ten aanzien van

  • niet: De vergadering ten aanzien van de voorgestelde bezuinigingsronde verliep rumoerig
  • maar: De vergadering over de voorgestelde bezuinigingsronde verliep rumoerig.

In verband met

  • niet: Hij kwam te laat in verband met de regen
  • maar: Hij kwam te laat, omdat hij zijn regenpak niet kon vinden
  • of: Hij kwam te laat, omdat hij lang heeft staan schuilen tegen de regen

Met betrekking tot

  • niet: De directie overweegt maatregelen met betrekking tot de werknemersprotesten
  • maar: De directie overweegt streng op te treden tegen demonstrerende medewerkers
  • of: De directie overweegt in gesprek te gaan met de werknemersvakbonden over de looneisen.

Nog erger: D.m.v. afgekorte n.a.v.’s

Neem deze zin uit het informatieblaadje van een basisschool:

  • T.g.v. de feestelijkheden t.g.v. het 30-jarig schooljubileum verzoek ik u om een kleine donatie t.g.v. de leerlingen op rekeningnummer 123456 t.g.v. Basisschool Het Haasje.

Afgekorte voorzetseluitdrukkingen vormen een dubbele leeshorde. Eerst moet de lezer de afkorting vertalen naar de oorspronkelijke uitdrukking. En vervolgens moet hij die nog vertalen naar ‘gewone taal’. Bovenstaande zin wordt dan eerst:

  • Ter gelegenheid van de feestelijkheden ten gevolge van het 30-jarig schooljubileum verzoek ik u om een kleine donatie ten gerieve van de leerlingen op rekeningnummer 123456 ten gunste van Basischool Het Haasje.

En vervolgens:

  • Basisschool Het Haasje bestaat 30 jaar. We geven een groot feest! Wil je meedoen? Stort dan je donatie op rekeningnummer 123456, Basisschool Het Haasje.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | lijstje ergste voorzetseluitdrukkingen