Auteursarchief: admin

Tangconstructieschrijfwedstrijd

Wedstrijd: schrijf de langst leesbare tangconstructie

Regels zijn er om te negeren. Vandaar deze wedstrijd: schrijf een zo lang mogelijke, maar nog wel leesbare/begrijpelijke tangconstructie (dat laatste is natuurlijk subjectief…).

Je kunt je tangconstructies tot eind februari als commentaar ‘inleveren’ onderaan deze pagina. Daarna  bepaalt de vaagtaalredactie de winnaar. Naast eeuwige roem en hopelijk een hoop schrijfplezier, levert dat de winnaar een exemplaar op van de Stijlwijzer schriftelijk rapporteren.

Je mag natuurlijk ook volstrekt onleesbare gedrochten van tangconstructies insturen. Het liefst voorbeelden die je ‘in het wild’ gevonden hebt, bijvoorbeeld op je werk of in je brievenbus. Dan kunnen we met z’n allen lekker gruwelen!

Bij de 25 elementaire schrijfregels lees je meer over tangconstructies.

Ter inspiratie alvast deze kommaloze tangconstructie van 74 woorden:

  • De langbenige en onwaarschijnlijk aantrekkelijke in haar blauwgrijze minirokje van velours van een duur en exclusief designerlabel uiterst sexy geklede langharige blonde goedgekapte vrouw stapte gracieus met haar strak door de stof van haar nauwelijks iets aan de verbeelding overlatende rok omspannen volle en veelbelovende billen bijna schonkig heupwiegend en nagekeken door veel hun tot de pijngrens nek verdraaiende afgetrapte spijkerbroek dragende slonzig geklede mannen met ranzige bierbuikjes en vettige overhemden over het trottoir.

Heb je overigens ontdekt wat de ‘dichtgeknepen’ hoofdzin is? Kort, maar krachtig:

  • de vrouw stapte over het trottoir.

Succes en geniet van het schrijven!

Regel 12 vermijd aanstel-Amerikaans | over onnodig en overbodig Engels

Regel 12 vermijd aanstel-Amerikaans | over onnodig en overbodig Engels

Voor de moderne manager is Nederlands totally uncool en heeft Engels de future. Een manager noemt een adviseur daarom een consultant en changeovert een ontwerper in een mum van tijd in een coole designer. Helemaal vaag wordt het als je al dat Engels ASAP ook nog eens afkort: SLA, HRM, CAO, USP of ETA. Doe niet mee met deze waan van alledag. Gebruik als het even kan een Nederlands woord, dat maakt de boodschap een stuk duidelijker.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | I hate mondays!

Aanstel-Amerikaans is overmatig en overbodig gebruik van Engelse woorden. Natuurlijk zijn niet alle Engelse leenwoorden meteen aanstel-Amerikaans, want lang niet alle Engelse woorden hebben een duidelijke Nederlandse vertaling.

Neem computer, onze oosterburen hebben daar de Rechner voor. Wij moeten het doen met computer, en daar is niets mis mee.

aanstel-Amerikaans is overal amaaazing!

Maar wat te denken van:

  • Het competence center accounting heeft de benchmark niet gehaald.

Dit klinkt al enigszins schreeuwerig. Je hoort gewoon die telesell-stem It is totally amaaaaazing, John! Want wat staat er eigenlijk – in voor iedereen begrijpelijk Nederlands:

  • De afdeling verslaglegging heeft de doelstelling niet gehaald.

Het kan natuurlijk erger. Puur aanstel-Amerikaans is:

  • We kunnen snel een paar externe assets inhuren om de verkoop te boosten, want er zijn gewoonweg te weinig hipo’s op de markt voor vaste human resources. En we kunnen altijd nog het personeelsfeest scratchen. Dat kost sowieso klauwen vol cash!

Meer gruwelen met aanstel-Amerikaans? Lees de column I hate mondays!

Weg met aanstel-Amerikaans!
De regel is simpel: is er voor een Engels woord een duidelijk en gangbaar Nederlands alternatief? Gebruik dat dan!

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | I hate mondays!

aanstel-Amerikaans: in het Engels is alles beter, groter

Regel 17 | Vermijd voorzetseluitdrukkingen | over ‘in het kader van’ en ‘door middel van’

Het door middel van-virus heeft heftig toegeslagen. Teksten staan vol met ten gunste van, naar aanleiding van, in verband met en andere akelige voorzetseluitdrukkingen. Gebruik ze niet, want je maakt je tekst er onnodig ingewikkeld mee. Vervang voorzetseluitdrukkingen door één enkel voorzetsel (bijvoorbeeld: in, door, bij, op, naar) of herschrijf de zin.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | lijstje ergste voorzetseluitdrukkingen

Dus niet:

  • De rapportage ter zake van het derde kwartaal is klaar.

Maar:

  • maar: De rapportage over het derde kwartaal is klaar.

Vreselijke voorzetseluitdrukkingen waar de lezer over struikelt.

Ingewikkeld verpakte voorzetsels
Vooral meneer Snoef en mevrouw Chique-de-lala houden van voorzetseluitdrukkingen. Een zin als ‘Ik vind de nieuwe iPad…’ verandert in het imposante ‘Mijn mening ten aanzien van de nieuwe iPad…’ Sommigen gooien er zelfs nog een schepje bovenop: ‘De mening ten aanzien van mijn nederige persoontje met betrekking tot de nieuwe iPad…’.

Ook schrijvers die niet weten wat ze zeggen willen, strooien kwistig met voorzetseluitdrukkingen. Een goedgeplaatste door middel van is een handig hulpmiddel om onkunde en onwetendheid te verbergen. Zo kan een student die schrijft dat hij geld wil verdienen door middel van internet nog alle kanten uit. Is hij van plan om een internetboekhandel te beginnen, of gaat hij zijn geluk beproeven als verkoper van kabelmodems?

Sommige schrijvers gebruiken voorzetseluitdrukkingen om de lezer expres op het verkeerde been te zetten. Denk aan een personeelsmanager van een groot bedrijf die maatregelen aankondigt in het kader van de snel krimpende orderportefeuille. ‘Gelukkig!’ denken de ongeruste werknemers, ‘eindelijk gaat hij weer eens adverteren’. Helaas, drie dagen later ontvangt de helft van het personeel een ontslagbrief.

Vreselijke voorzetseluitdrukkingen - naar aanleiding van

Naar aanleiding van de onduidelijkheid
Voorzetseluitdrukkingen maken een zin niet alleen lastig leesbaar, maar zorgen ook voor onduidelijkheid. Neem naar aanleiding van, dit kan van alles betekenen. Maak geen puzzel van je zinnen en zeg precies wat je bedoelt. Neem:

  • Naar aanleiding van de verlate aankomst van de heer Jansen begon de vergadering te laat.

Door de naar aanleiding van is deze zin voor meerdere uitleg vatbaar en zou kunnen betekenen:

  • Omdat de voorzitter, de heer Jansen, te laat kwam, begon de vergadering te laat.

Maar er zou net zo goed heel wat anders aan de hand kunnen zijn:

  • Omdat de portier te laat kwam en verder niemand een sleutel van de vergaderzaal had, begon de vergadering te laat.

Help je lezer
Weet je wat je wilt zeggen? Heb je enig respect voor je lezer? Schrap dan alle voorzetseluitdrukkingen. Gebruik je ze per ongeluk toch nog? Vraag je dan af wat daar de reden voor is. Wil je deftig overkomen met een in het kader van? Stap meteen van deze dwaalgedachte af en gebruik één enkel voorzetsel. Zet je een naar aanleiding van in omdat je niet precies weet hoe het zit? Ga dan op zoek naar de ontbrekende informatie en herschrijf de zin. Wil je met door middel van je slechte bedoelingen verbergen? Laat je geweten spreken en schrijf duidelijke taal.

Vreselijke voorzetseluidrukkingen - door middel van

Vervangen of herschrijven

Ten aanzien van

  • niet: De vergadering ten aanzien van de voorgestelde bezuinigingsronde verliep rumoerig
  • maar: De vergadering over de voorgestelde bezuinigingsronde verliep rumoerig.

In verband met

  • niet: Hij kwam te laat in verband met de regen
  • maar: Hij kwam te laat, omdat hij zijn regenpak niet kon vinden
  • of: Hij kwam te laat, omdat hij lang heeft staan schuilen tegen de regen

Met betrekking tot

  • niet: De directie overweegt maatregelen met betrekking tot de werknemersprotesten
  • maar: De directie overweegt streng op te treden tegen demonstrerende medewerkers
  • of: De directie overweegt in gesprek te gaan met de werknemersvakbonden over de looneisen.

Nog erger: D.m.v. afgekorte n.a.v.’s

Neem deze zin uit het informatieblaadje van een basisschool:

  • T.g.v. de feestelijkheden t.g.v. het 30-jarig schooljubileum verzoek ik u om een kleine donatie t.g.v. de leerlingen op rekeningnummer 123456 t.g.v. Basisschool Het Haasje.

Afgekorte voorzetseluitdrukkingen vormen een dubbele leeshorde. Eerst moet de lezer de afkorting vertalen naar de oorspronkelijke uitdrukking. En vervolgens moet hij die nog vertalen naar ‘gewone taal’. Bovenstaande zin wordt dan eerst:

  • Ter gelegenheid van de feestelijkheden ten gevolge van het 30-jarig schooljubileum verzoek ik u om een kleine donatie ten gerieve van de leerlingen op rekeningnummer 123456 ten gunste van Basischool Het Haasje.

En vervolgens:

  • Basisschool Het Haasje bestaat 30 jaar. We geven een groot feest! Wil je meedoen? Stort dan je donatie op rekeningnummer 123456, Basisschool Het Haasje.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | lijstje ergste voorzetseluitdrukkingen

Regel 21 Pas op voor dodelijke bullets | over ontspoorde opsommingen

Regel 21 Pas op voor dodelijke bullets | over ontspoorde opsommingen

Wat er over bullets te vertellen valt en waarom het zo vaak misgaat met bullets:

  • Bullets = handig hulpmiddel
  • Geen zin om een echte tekst te schrijven?;
  • toch?
  • Jij bent de schrijver. Schrijf dan ook!
  • en hou je aan een paar eenvoudige opsommingsregels.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

niet

Tijdens deze bespreking zijn er drie agendapunten:

  • Ik wil met jullie de resultaten van de leerlingenenquête bespreken
  • Ten tweede behandelen we pestsignalen
  • Pestprotocol opzetten

maar

Er zijn drie agendapunten voor deze bespreking:

  • bespreken resultaten leerlingenenquête
  • behandelen pestsignalen
  • opzetten pestprotocol

of

Deze bespreking heeft drie agendapunten. Eerst bespreken we de resultaten van de leerlingenenquête. Daarna behandelen we veelvoorkomende pestsignalen. Tenslotte zetten we een pestprotocol op.

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

pas op voor dodelijke bullets

Waarom oppassen voor bullets?
Opsommingen kunnen een handig hulpmiddel zijn om informatie puntsgewijs en toegankelijk weer te geven. De informatie moet daar dan wél geschikt voor zijn. En je moet je aan een paar simpele opsommingsregels houden. Schrijvers gebruiken opsommingen echter maar al te vaak om aan hun schrijftaak te ontkomen. Ze weten zelf nauwelijks hoe de informatie samenhangt en besluiten daarom – lekker makkelijk – om een lijstje te maken. Kijk maar eens naar de plannen die een verzekeraar vol trots presenteert:

Onze plannen voor het komende jaar:

  • kostenniveau terugdringen met 10 procent
  • winst verhogen met 20 procent
  • klanttevredenheid naar 7+
  • marktaandeel met 3 procent omhoog

Op het eerste gezicht ziet dit lijstje er logisch en weldoordacht uit: als de verzekeraar het kostenniveau terugdringt met 10 procent en de winst met 20 procent verhoogt, leidt dat bijna automatisch tot tevreden klanten, en dus tot een hoger marktaandeel. Alhoewel… is dat wel het verhaal dat de bullets proberen te vertellen? Misschien zit het plan wel anders in elkaar: bij een hoge klanttevredenheid zijn er minder klachten, wat leidt tot lagere kosten, een hogere winst en een hoger marktaandeel.

Je ziet, achter deze ogenschijnlijk simpele opsomming met vier bullets gaat een wereld schuil van economische modellen en aannames. De lezer kan onmogelijk weten wat de schrijver precies bedoelt en maakt vervolgens zijn eigen verhaal. Helaas zal dat lang niet altijd het verhaal zijn dat de schrijver wilde vertellen.

Het is voor de schrijver hard werken om de relatie tussen gebeurtenissen op een duidelijke en toegankelijke manier op te schrijven. Toch is dat wat de lezer van je verwacht. Een lezer heeft niets aan een opsomming als niet duidelijk is wat de relatie tussen de bullets is. Bij ingewikkelde zaken zit er dus niets anders op dan echt te gaan schrijven:

Ons doel is om de winst in één jaar tijd met 20 procent te verhogen. Hiervoor moeten de kosten met 10 procent omlaag en het marktaandeel met 3 procent omhoog. Onderzoek van onze accountant heeft aangetoond dat we deze doelstellingen kunnen bereiken als de klanttevredenheid met minimaal één rapportpunt stijgt, van de huidige 6 naar een 7 of hoger. Tevreden klanten gaan immers samen met lagere kosten: omdat er minder klachten zijn, zijn onze medewerkers minder tijd kwijt aan klachtenafhandeling. Ook leiden tevreden klanten tot een hoger marktaandeel, omdat tevreden klanten minder snel hun verzekering opzeggen en kennissen en familie overhalen om ook klant bij ons te worden. Bij gelijkblijvende marketinguitgaven, leidt dat tot een hoger marktaandeel.

Wanneer wel bullets?
Als je opsommingen spaarzaam en op de juiste manier gebruikt, vormen ze een handig hulpmiddel. Met bullets, streepjes, sterretjes, nummers of een ander symbool kun je in één oogopslag een opsomming maken die ook nog eens een sterke blikvanger is, bijna net zo opvallend als een foto, grafiek of tabel. Te korte lijstjes zijn echter storend en een opsomming die uit twee punten bestaat, is gewoon overbodig. Die informatie kun je beter in een lopende zin kwijt. Dus niet:

De brandweer:

  • blust branden
  • helpt bij rampen

Maar:

De brandweer blust branden en helpt bij rampen.

Als je drie of meer punten hebt, kun je wel een opsomming gebruiken:

De belangrijkste taken van de brandweer zijn:

  • voorlichting
  • brandpreventie
  • brandbestrijding
  • rampenbestrijding

Zorg er verder voor dat de opsomming niet over twee pagina’s verdeeld is. Lezers zijn notoir luie wezens die het dikwijls vertikken om een pagina om te draaien. Mocht de lezer denken dat een opsomming af is, terwijl die nog doorloopt op de volgende – ongelezen – pagina, dan leidt dat mogelijk tot vervelende misverstanden.

Een opsomming is een zin
Als opsommingstekens kun je letters, cijfers, streepjes, nummers of symbolen gebruiken. Een tekst met veel verschillende opsommingstekens oogt onrustig. Gebruik daarom het liefst één opsommingsteken per tekst, tenzij het voor de lezer meteen duidelijk is waarom je een ander opsommingsteken gebruikt.

Een opsomming moet je zien als een speciaal soort zin: een inleidende zin gevolgd door drie of meer punten. Ieder afzonderlijk punt uit de opsomming moet grammaticaal aansluiten op de inleidende zin. Dit betekent dat alle bullets dezelfde structuur en vorm hebben. Bij de volgende opsomming is dat niet het geval:

Als nieuwe medewerker planning & control zorg je voor:

  • continuïteit in de bedrijfsvoering
  • voor nauwgezette bedrijfsanalyse
  • schriftelijk rapporteren behoort tot je taken

Als je deze functieomschrijving als één zin leest, zie je als snel waar het mis gaat. De eerste bullet sluit mooi aan op de inleidende zin, maar in het tweede en derde punt gaat het mis. In de tweede zin staat twee keer het woordje ‘voor’ en de derde zin klopt niet: Als nieuwe medewerker planning & control zorg je voor: schriftelijk rapporteren behoort tot je taken. Herschrijf de punten, zodat de punten aansluiten op de hoofdzin:

Als nieuwe medewerker planning & control zorg je voor:

  • continuïteit in de bedrijfsvoering
  • nauwgezette bedrijfsanalyse
  • schriftelijke rapportages

pas op voor dodelijke bullets

Meerdere niveaus? Nee, bedankt!
Een opsomming met meerdere niveaus is een lijstje met daarbinnen nog meer lijstjes:

  • hier begint het
  • hier gaat het verder met de volgende deelplannen
    • deelplan 1
    • deelplan 2
    • deelplan 3
      • met soms zelfs een derde niveau!
  • en een afsluitende bullet
    • met subniveau!

Voor de arme lezer zijn dit al snel ondoorgrondelijke bouwsels die er ook nog eens lelijk uit zien. Gebruik ze niet, ook niet in presentaties!

 Interpunctie bij opsommingen
Officieel geldt er een aantal regels voor de interpunctie van opsommingen:

  • de inleidende zin begint met een hoofdletter en eindigt met een dubbele punt;
  • ieder onderdeel van de opsomming begint met een kleine letter (behalve woorden die altijd met een hoofdletter geschreven worden, zoals een naam);
  • ieder onderdeel van de opsomming, behalve de laatste, eindigt op een puntkomma;
  • het laatste onderdeel van de opsomming eindigt op een punt.

Deze regels zijn erg streng en zorgen voor een wat onrustig tekstbeeld, zeker op websites en in presentaties. Vandaar dat veel mensen deze regels negeren. Dat mag, maar doe dat wel consequent.

Je kunt een opsomming visueel aantrekkelijker maken door:

  • de onderdelen niet af te sluiten met een puntkomma
  • het laatste onderdeel niet met een punt te laten eindigen
  • een ander teken te gebruiken dan het bekende streepje (-) of de bullet (•)

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

(foto 1: Jo Naylor, foto 2: wgauthier)

Afkortingen maken meer kapot dan je lief is

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Zolang ik mij kan herinneren leven oma Wolf en oom Pieter in onmin. Vijf jaar geleden, op oma’s vijfentachtigste verjaardag, vond de definitieve breuk plaats. Het gebeurde nota bene tijdens de zoveelste verzoeningspoging. Oom Pieter trakteerde zijn moeder op een lunch in het Hilton en bood haar, tussen twee gangen door, een vakantie in de Zwitserse Alpen aan.

Niemand wilde zeggen wat er daarna is gebeurd. Ik nam aan dat het over geld ging. Het ging altijd over geld. Geld waarvan oma vond dat ze er recht op had. Geld dat oom Pieter haar niet wilde geven. Vorige week pas vertelde oma het mij. Twee dagen na die verjaardag had er een chique reisfolder in haar brievenbus gelegen. Op de voorkant poseerde een zonverbrand ouder stel dat gelukzalig uitkeek over besneeuwde bergtoppen en groene bergweides. Verrukt bladerde oma Wolf in de folder, in gedachte al op weg naar dit heerlijke vakantieoord.

Het duurde even voor ze de post-it rechtsboven de folder zag. Met gefronste wenkbrauwen probeerde ze de hanenpoten te ontcijferen. Plots deinsde ze naar achter. Instinctief bracht ze haar hand voor haar mond. Dat kon toch niet waar zijn? Met trillende handen bracht ze het gele papiertje dichterbij haar gezicht en bestudeerde het grondig: f.y!, F… y… !… Fuck you?

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

‘Fuck you! Het staat er echt,’ huilde ze, ‘en het was nog wel zo gezellig in het Hilton.’

Oma is niet van gisteren. Dit kon ze niet over haar kant laten gaan. Woedend opende ze de bovenste lade van haar kabinet, graaide naar een vel papier en schreef haastig: ‘Klootzak, go fuck yourself!’ Daarna propte ze de folder samen met het vel papier terug in de enveloppe en kraste met grote schreeuwende letters ‘retour afzender’ over haar eigen adres.

De jaren verstreken. Oma hield zich stoer en droeg haar verdriet alleen. Al die tijd hoorde ze niets van haar zoon. ‘Dat was maar goed ook,’ zei ze, ‘nu was hij echt te ver gegaan.’ Haar moest hij voor eens en altijd weten dat zij daar niet van gediend was.

Een paar dagen geleden kwam oma mij opzoeken op m’n werk. Trots liet ik haar mijn nieuwe kantoor zien met uitzicht op de haven van Amsterdam. Op mijn bureau lagen stapels documenten. Op een daarvan kleefde een notitie.

‘Lieverd,’ fluisterde ze, ‘wat staat hier?’

‘Waar? O, dat. Dat is een jaarverslag. Van de concurrent.’

‘Nee, ik bedoel dat briefje, wat staat daar?’

Ze wees naar de post-it en liet zich in mijn gloednieuwe draaistoel ploffen. Haar hand trilde. Op haar voorhoofd glinsterde zweet.

‘O, daar staat f.y.i., je weet wel, for your information. Gewoon, ter info.’

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Cijfers als afkorting

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | Schrijfregel 13 schrijf afkortingen uit

Strikt genomen is een cijfer ook een afkorting. Het cijfer ‘3’ staat immers voor het woord ‘drie’. Natuurlijk zijn er ook regels om met deze bijzondere afkortingen om te gaan:

  • schrijf getallen tot en met twintig uit (één, vijf, twintig)
  • schrijf alle tientallen, honderdtallen tot duizend en de duizendtallen tot tienduizend uit (dertig, tweehonderd, drieduizend)
  • schrijf de getallen honderdduizend, miljoen, miljard en biljoen uit
  • schrijf alle overige getallen als cijfer (32, 125, 251.576)

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

Deze regels zijn niet al te streng. Soms wil je de nadruk leggen op het getal. In dat geval kun je beter een cijfer gebruiken in plaast van een uitgeschreven getal. Cijfers trekken namelijk meer de aandacht dan een uitgeschreven getal. Om die reden staan er in webteksten ook vaak cijfers en geen ‘cijferwoorden’.

Ook in teksten met veel cijfers kun je getallen beter niet uitschrijven, anders wordt de tekst wel erg lang en heb je grote kans dat de cijfers en cijferwoorden door elkaar heen staan (van de 21 slachtoffers zijn er achttien in het ziekenhuis opgenomen, drie hiervan zijn ernstig gewond. De overige 43 inzittenden kwamen met de schrik vrij). Datzelfde geldt ook voor exacte aanduidingen, zoals leeftijd (18 jaar), percentage (20 procent) of temperatuur (3 graden). Rangtelwoorden moet je wél altijd uitschrijven, omdat 3e (3e) lastiger leest dan derde.

Waar je ook voor kiest, wees consequent. Een zin als ‘Er zijn 5 kinderen, waarvan drie jongens en 2 meisjes’ levert vragen op. Waarom gebruik je soms wel en soms geen cijfers? Blijf consequent, dan voorkom je lastige vragen.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen | Schrijfregel 13 schrijf afkortingen uit

aanstel-Amerikaanse afko’s

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

De vijf vaagste aanstel-Amerikaanse afko’s aller tijden:

aanstel amerikaanse afko's1. SLA
Groeit niet in een moestuin, maar is het resultaat van moeizame onderhandelingen. Een SLA is een Service Level Agreement, ofwel een afspraak tussen de leverancier en de ontvanger van een dienst.

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

2. HRM
Is niet het geluid van een opgevoerde brommer, maar de rationele ontginning van menselijke grondstoffen. HRM staat voor Human Resources Management. Vroeger deed het hoofd personeelszaken nog gewoon iets met mensen, maar die zijn intussen uit de taal verdwenen.

3. CAO
Is geen collectieve arbeidsovereenkomst, want dat is een cao (met kleine letters). De CAO is een Chief Accounting Officer, vroeger ook wel bekend als het hoofd van de boekhouding. Je weet wel, die ietwat saaie meneer die ervoor zorgde dat alle bonnetjes op de juiste post in het grootboek stonden.

4. USP
Is geen dochteronderneming van pakjesbezorger UPS, maar de verkopende kracht van een product. USP staat voor Unique Selling Point, de unieke eigenschap van een product die de potentiële koper in één klap overtuigt. Vroeger werd dit ook wel eens een verkoopargument of producteigenschap genoemd, maar dat is allang geen managementspeak meer.

5. ETA
Is niet die beruchte afscheidingsbeweging in Spaans Baskenland. Nee, als een manager in de file staat, meldt hij zijn personal assistent dat zijn Estimated Time of Arrival zich wat naar de toekomst toe heeft gefaciliteerd. Ofwel: hij verwacht dat hij te laat komt.

(Bron: Vaagtaal)

Schrijfregel 13 | Schrijf afkortingen uit | over ontluisterende afko’s

Is een duidelijke SLA nou niet bepaald de USP van HRM? Heb jij ooit ASAP een SWOT moeten opstellen voor de CFO en brak je spontaan het angstzweet uit bij al deze afkortingen? Nou, zo vergaat het de lezer ook als hij een afkorting tegenkomt die hij niet meteen begrijpt. Help je lezer en schrijf afkortingen uit. Tenzij je zeker weet dat de afkorting geen leeshorde is.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

niet: D.m.v. de t.g.v. het nwe. beleid aangepaste procedures. Hoopt BU FIN problemen op te lossen c.q. te voorkomen.
maar: De afdeling Financiën hoopt uit de problemen te komen nu zij de procedures aan het nieuwe beleid heeft aangepast.

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

Akortingen… handig?
Afkortingen vormen vaak een bijna onneembare leeshorde. Ze leiden tot vervelende misverstanden als de lezer ze anders interpreteert dan de schrijver bedoelt. Wat betekent: ‘Het beleidsplan is veranderd t.g.v. de nieuwe medewerkers’. Is het plan veranderd ten gunste van, ten gevolge van of misschien ter gelegenheid van de nieuwe medewerkers? Of wat te denken van de titel van een beleidsstuk: ‘Leerling en S.O.’? Staat S.O hier voor speciaal onderwijs of voor schoolonderzoek?

Een afkorting mag voor jou dan wel volkomen duidelijk zijn en jij bespaart typetijd met afkortingen, maar jouw tijdswinst staat in geen verhouding tot de ellende die je je lezer aandoet. Als het jou om tijdwinst gaat, volg dan een cursus sneltypen of schrijf kortere teksten!

afkortingen soms erg gevaarlijk

Afkortingen, soms wel
Afkortingen zijn niet per definitie verboden, ze kunnen zelfs voordelen hebben boven het uitgeschreven woord. Als je zeker weet dat alle lezers de afkorting kennen en dat er geen misverstanden ontstaan, kun je een woord afkorten en daarmee schrijftijd, leestijd én bladruimte besparen. Zonder afkortingen ben je bijvoorbeeld heel wat meer tijd en papier kwijt zijn aan alledaagse schriftelijke communicatie. Een simpel kattenbelletje aan je moeder zou er dan al snel zo uitzien:

afkosRond jij s’il vous plaît voor maandag die aanvraag voor de algemene ouderdomswet af?

Terwijl het er ook zou kan uitzien:

Rond jij s.v.p. voor maandag de aow-aanvraag af?

Sommige afkortingen zijn zo bekend, dat je ze gerust kunt gebruiken. Denk aan PvdA, havo of KNVB. Het is niet nodig om deze woorden uit te schrijven en vaak is dat zelfs af te raden. Veel lezers zullen zelfs raar opkijken als er in een tekst iets staat over de Partij van de Arbeid, het hoger algemeen vormend onderwijs of de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond.

Er zijn ook afkortingen waarvan weinig mensen nog weten waar de letters voor staan. Ook in zulke gevallen kun je maar beter de afkorting gebruiken. Een klant die bij een platenzaak informeert naar een digital versatile disc krijgt krijgt waarschijnlijk een vragende blik van de verkoper en geen dvd’tje. Vergeljkbare woorden zijn DNA (DeoxyriboNucleic Acid), de SPAR-supermarkt (door eendrachtige Samenwerking Profiteren Allen Regelmatig) en ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line).

afkos

Namen afkorten
Lange namen kun je afkorten als je zeker weet dat alle lezers de afkorting kennen. Dat is vooral handig als er veel lange namen in een tekst voorkomen. Twijfel je of alle lezers weten waar een afgekorte naam voor staat? Schrijf het woord dan in ieder geval één keer uit en zet de afkorting tussen haakjes. Je kunt de afkorting ook woordelijk toelichten (‘CKV staat voor culturele en kunstzinnige vorming’). Daarna kun je de afkorting wel gebruiken:

Basisschool ‘het Haasje’ biedt alle leerlingen 2 uur per week culturele en kunstzinnnige vorming, ofwel CKV. Zowel leerlingen als ouders zijn zeer enthousiast over de CKV. Vanaf volgend jaar willen we het aantal lessen CKV daarom verdubbelen naar 4 uur per week.

Tip – pas op met die punt
Afkortingen die op een punt eindigen zijn nog eens extra storend, omdat je een punt bijna automatisch als zinseinde leest. In combinatie met een tekstverwerker die na een punt automatisch een hoofdletter zet, levert dat verwarring en dubbelzinnigheid op. Neem de zin ‘De winst is € 89,4 mln. Lager dan vorig jaar.’ Door de onnodige afkorting van het woord ‘miljoen’, staat de lezer voor een raadsel: is de winst nu bijna negentig miljoen lager dan vorig jaar? Of bedraagt de winst € 89,4 miljoen, en is dit lager dan vorig jaar?

afkosAfkortingen als jargon
Binnen een groep, bijvoorbeeld van chemici, controllers of docenten, kunnen afkortingen – net als jargon – een nuttige rol vervullen. Buiten de eigen groep zullen veel afkortingen waarschijnlijk voor problemen zorgen. Neem nog eens deze zin:

‘D.m.v. de t.g.v. het nwe. beleid aangep. procs, hoopt BU FIN problemen te voorkomen.’

In een interne bedrijfsrapportage kan BU FIN duidelijk zijn. Voor een algemeen publiek kun je beter business unit financiën schrijven. De overige afkortingen in de bovenstaande zin kun je ook maar beter wel uitschrijven:

Door middel van de ten gevolge van het nieuwe beleid aangepaste procedures, hoopt BU FIN problemen te voorkomen’.

Nog beter is het om deze zin in één moeite door naar normaal Nederlands te vertalen:

‘De afdeling financiën hoopt uit de problemen te komen nu zij haar procedures heeft aangepast aan het nieuwe beleid.’

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

afkos

Veelvoorkomende vage woorden

Hieronder staan een paar veelgebruikte vage woorden met een zeer ruime betekenis. Wees duidelijk, leg uit wat je precies bedoelt of gebruik een ander, concreter woord. Hoe dat gaat? Lees Schrijfregel 6 : Hoe concreter hoe beter.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Competentie
Na decennia van onderwijsvernieuwing heeft iedereen competenties, kerncompetenties en soms zelfs heuse core competences. Maar wat is een competentie eigenlijk? Meestal is het kennis of een vaardigheid, maar het kan ook verwijzen naar houding, ervaring of gedrag.

niet: Onze school hecht veel waarde aan competentiegericht onderwijs.

maar: Op onze school lopen alle leerlingen uit de vierde klas 3 weken stage.
of: onze school biedt leerlingen extra lessen schrijfvaardigheid.

<<< Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013! Alvast dank voor je stem. >>>

Dynamisch
Dit klinkt weliswaar heel dynamisch, maar maakt het er zelden duidelijker op.

niet: In economisch opzicht leven wij in een dynamische tijd.

maar: De beurskoersen fluctueren sterk.
of: Nederland zit in een economische recessie.

Factor
Een factor is iets dat invloed heeft op iets anders. Zeg liever waar het écht om gaat.

niet: Het weer was een verstorende factor voor de sportdag.

maar: Door de regen ging de sportdag niet door.
of: Door de regen hield de sportdag al om 13.00 uur op.

Klantgericht
Zouden er nog bedrijven of instellingen zijn die durven te beweren dat ze de klant niet centraal stellen? Ooit een bedrijf horen beweren dat het volkomen klantongericht is?

niet: Bij ons staat klantgerichtheid voorop.

maar: Wij bieden 3 jaar garantie op al onze producten.
of: Onze monteur helpt u graag bij de installatie van uw nieuwe keuken

Ombuiging
Uri Geller aan het werk, zo flexibel is dit woord! Meestal betekent ‘ombuiging’ dat er iets wordt aangepast, zoals beleid, regels, budget, een plan of product.

niet: Er zijn grootschalige ombuigingen in de zorg gepland.

maar: De regering gaat 3 miljard bezuinigen op de zorg.
of: De regering gaat de wachtlijsten in de zorg eindelijk eens oplossen.

Faciliteren
Een modewoord dat vanuit het Engels onze taal is ingeslopen. ‘Facilitair medewerker’ klinkt immers een stuk vlotter dan schoonmaker of kantinedame, hoewel het werk hetzelfde blijft.

niet: Wil jij morgen de vergadering faciliteren?

maar: Wil jij morgen voor koffie en broodjes zorgen tijdens de vergadering?
of: Wil jij er morgen tijdens de vergadering aanspreekpartner zijn voor alle apparatuur?

Men / je
Ook men en je geven de lezer weinig houvast. Wie zijn men? Wie is je? Benoem precies wie je bedoelt om onduidelijkheden te voorkomen.

niet: Men is niet tevreden over de prestaties van de klantenservice.

maar: De klanten klagen steen en been over de slecht bereikbare klantenservice.
of: De directie  is geschrokken van de achterstand bij de klantenservice

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Schrijfregel 6 | Hoe concreter hoe beter | over abstracte taal

Sommige woorden helpen de lezer van de regen in de drup. Wat moet de burger denken van een plan om de leefbaarheid in de stad te verbeteren? Is het goed voor de klant als een winkel duurzaam onderneemt? Waarom is een laagdrempelig ziekenhuis goed voor zijn patiënten? Wil jij je lezer wel aan de hand nemen? Schep dan duidelijkheid en zeg zo concreet mogelijk wat je bedoelt.

Stem ook nog even op de vaagste vaagtaal van 2013

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen

Dus niet

  • De gemeente gaat de leefbaarheid in uw wijk verbeteren.

Maar

  • De gemeente gaat volgende maand tien Kastanjebomen planten op het Jansplein.
  • De gemeente plaatst volgende maand tien extra lantaarnpalen op het Jansplein om het drugsdealers zo lastig mogelijk te maken.

concreter is beterWaarom concreet schrijven?
Bij vage en nietszeggende woorden moet de lezer zelf bedenken wat jij als schrijver bedoelt. Een gevaarlijke situatie, want misschien interpreteert de lezer jouw boodschap wel heel anders dan jij voor ogen hebt. Stel, jij vindt dat jouw bedrijf ook op lange termijn veel winst moet maken, en daarom schrijf je:

  • Duurzaamheid staat bij ons hoog in het vaandel.

Je lezer denkt bij ‘duurzaamheid’ echter niet aan winst, maar gaat er vanuit dat jouw bedrijf bomen plant om zijn CO2-uitstoot te compenseren.

Je had dus moeten schrijven:

  • Wij streven naar een jaarlijkse winststijging van tenminste 5 procent.

Hoe schrijf je concreet?
Een eeuwenoude wijsheid luidt: ‘weet wat je wilt zeggen en de woorden zullen volgen’. Wie deze wijsheid in acht neemt, schrijft bijna automatisch concreet. Stel, je schrijft het volgende:

  •  Ons onderwijs is competentiegericht

Vermoedelijk koos je voor deze formulering, omdat je eigenlijk niet goed weet wat je wilt zeggen. Maar als jij het al niet weet, hoe moet je lezer dan weten waar je op doelt ? De ene lezer weet zeker dat leerlingen meerdere bedrijfsbezoeken afleggen, de ander meent dat je verwijst naar de cursus  solliciteren die iedere eindexamenkandidaat volgt. Als jij wel had geweten wat je je lezer duidelijk wilde maken, dan had je voor een andere formulering gekozen. Bijvoorbeeld:

  • In het derde jaar lopen alle vmbo-leerlingen een stage van vier weken.

Wanneer juist wel vaag blijven?
Snode plannen kun je prima verbloemen met indrukwekkende, maar nietszeggende woorden. Stel, je vreest dat je tien mensen  moet ontslaan. Met deze vage formulering houd je een paar veilige slagen om de arm:

  • Het is niet onwaarschijnlijk dat er het komende jaar een personeelsverschuiving plaatsvindt.

Natuurlijk kun je vage taal ook prima inzetten om je onwetendheid te verbergen. Je weet niet of een bedrijf ergonomisch ontworpen stoelen verkoopt of een goed bereikbare klantenservice heeft? Laat het in het midden en vermeldt gewoon dat het bedrijf klantgericht is. Je weet niet of de training over het opzetten van een betoog gaat, of over spreken voor publiek? Noem het dan simpelweg een communicatietraining.

25 Elementaire schrijfregels | Schrijven in vijf stappen