…en laat in het kader van en door middel van voortaan achterwege

[Hier vind je deze tekst als pdf. Klik hier voor 25 elementaire schrijfregels.]

Door middel van deze tekst willen wij duidelijk maken dat zinnen met gebruik van voor-zetseluitdrukkingen niet prettig lezen. Hoe het dan wel moet? Vervang alle voorzetsel-uitdrukkingen door één enkel voorzetsel (door, in, bij, op, naar) of herschrijf de zin.

Ben jij ook zo iemand die een eenvoudig voorzetsel als ‘door’ in een tekst omschrijft tot ‘als gevolg van’? Vind jij ‘van’ zo’n klein en eenzaam woordje dat je het liever uitbreidt tot ‘van de kant van’? Dan lijd jij aan de voorzetselziekte. Wapen jezelf tegen voorzetseluitdrukkingen, want ze maken je tekst omslachtig en leiden de lezer af van wat je te zeggen hebt.

niet: De rapportage ter zake van het derde kwartaal is klaar.
maar: De rapportage over het derde kwartaal is klaar.

Ingewikkeld verpakte voorzetsels
Sommige schrijvers gebruiken voorzetseluitdrukkingen om te imponeren. Een eenvoudige zin als ‘mijn mening over de nieuwe iPhone’ verandert met een voorzetseluitdrukking in het imposante ‘mijn mening ten aanzien van de nieuwe iPhone.’ Of, nog vager en vrijblijvender: ‘mijn mening met betrekking tot de nieuwe iPhone ten aanzien van de diverse functionaliteiten.’

Ook voor schrijvers die niet weten wat ze willen zeggen, is een voorzetseluitdrukking een handig hulpmiddel om onkunde of onwetendheid te verbergen. Zo kan een student die schrijft dat hij geld wil verdienen ‘door middel van internet’ nog alle kanten uit. Is hij van plan om een internetboekhandel te beginnen, of gaat hij zijn geluk beproeven als verkoper van kabelmodems?

Sommige schrijvers gebruiken een voorzetseluitdrukking om de lezer expres op het verkeerde been te zetten. Denk aan de personeelsmanager van een groot bedrijf die maatregelen aankondigt in het kader van de snel krimpende orderportefeuille. ‘Eindelijk!’ denken de opgeluchte werknemers, ‘we gaan weer adverteren’. De daadwerkelijke maatregel komt echter keihard aan: de helft van de afdeling wordt ontslagen.

Help je lezer!
Weet jij wél wat je wilt zeggen? Schrap dan alle voorzetseluitdrukkingen. Gebruik je ze toch nog? Vraag je dan af wat daar de reden voor is. Misschien wil je deftig overkomen ten aanzien van je lezers? Stap meteen af van deze chic-de-lala. Zet je bewust een voorzetseluitdrukking in als gevolg van je onwetendheid? Zoek de resterende informatie op en herschrijf de zin. Heb je slechte bedoelingen die je met behulp van een voorzetseluitdrukking wilt verdoezelen? Laat je geweten spreken.

Naar aanleiding van de onduidelijkheid
Achter ‘naar aanleiding van’ gaat een heel scala aan betekenissen schuil. Maak geen puzzel van je zinnen en zeg gewoon waar het op staat.

niet: Naar aanleiding van de verlate aankomst van Jansen begon de vergadering te laat.
maar: Omdat de voorzitter, de heer Jansen, te laat kwam, begon de vergadering te laat.
of: Omdat de portier te laat kwam en verder niemand een sleutel van de vergaderzaal had, begon de vergadering te laat.

Denk je slim over te komen met het over het paard getilde ‘ten aanzien van’? Niets is minder waar! Maak korte en krachtige zinnen, zónder voorzetseluitdrukkingen. Dat is pas slim.

niet: De vergadering ten aanzien van de voorgestelde bezuinigingsronde verliep rumoerig.
maar: De vergadering over de voorgestelde bezuinigingsronde verliep rumoerig.

niet: De directie ontsloeg hem in verband met zijn slechte prestaties.
maar: De directie ontsloeg hem vanwege zijn slechte prestaties.

Zet je bewust een ‘in verband met’ in om je onwetendheid te verbergen? Zoek dan de resterende informatie op en herschrijf de zin:

niet: Hij kwam te laat in verband met de regen.
maar: Hij kwam te laat, omdat hij zijn regenpak niet kon vinden.
of: Hij kwam te laat, omdat hij lang heeft staan schuilen.

Wil je met een ‘met betrekking tot’ je slechte bedoelingen verbergen? Laat dan je geweten
spreken en herschrijf de zin:

niet: De directie overweegt maatregelen met betrekking tot de werknemersprotesten.
maar: De directie overweegt streng op te treden tegen demonstrerende medewerkers.
of: De directie overweegt in gesprek te gaan met de vakbonden over de looneisen.

Tip – D.m.v. afgek. n.a.v.’s

‘T.g.v. de feestelijkheden t.g.v. het 30-jarig schooljubileum verzoek ik u om een kleine donatie t.g.v. de leerlingen op rekeningnummer 123456 t.g.v. Basisschool Het Haasje.’

Afgekorte voorzetseluitdrukkingen vormen een dubbele leeshorde. Eerst moet de lezer de afkorting vertalen naar de oorspronkelijke uitdrukking en vervolgens moet hij die nog vertalen naar ‘gewone taal’. Bovenstaande zin wordt dan eerst:

‘Ter gelegenheid van de feestelijkheden ten gevolge van het 30-jarig schooljubileum verzoek ik u om een kleine donatie ten gerieve van de leerlingen op rekeningnummer 123456 ten gunste van Basisschool Het Haasje.’

Nog even herschrijven in normaal en prettig leesbaar Nederlands en je krijgt:

‘Basisschool Het Haasje bestaat 30 jaar. We geven een groot feest! Wil je meedoen? Stort dan je donatie op rekeningnummer 123456, Basisschool Het Haasje.’

Handig lijstje - De ergste verpakte voorzetsels op een rijtje
Vaak kun je een voorzetseluitdrukking vervangen door één enkel voorzetsel. Lukt dat niet, dan moet je de zin anders formuleren.

Tip – feitelijke uitdrukkingen
Gezien het feit dat het wel imposant klinkt, gebruiken veel schrijvers ‘feitelijke uitdrukkingen’. Ook dit soort uitdrukkingen maakt zinnen onnodig ingewikkeld. Soms kun je de feitelijke uitdrukking helemaal weglaten, soms moet je de zin herschrijven.

Hier vind je deze tekst als pdf.