Kijk even kort naar de grafiek en beantwoord de volgende vraag:
Welke trend geeft de grafiek weer?
- dalend
- stabiel
- stijgend
Het antwoord zou simpel moeten zijn: antwoord B, want alle staafjes zijn exact even lang. Sterker nog, alle staafjes zijn exact gelijk. Ze zien er alleen anders uit door het verloop van de achtergrond.
Het verloop ontstaat door een optische illusie. We kunnen geen exacte helderheid zien, we zien alleen helderheid ten opzichte van de achtergrond, en omdat de achtergrond verandert, verandert ook onze waarneming van de staafjes.
Pas bij grafieken altijd op als er frivole kleuren of fratsen in staan. Op z’n minst leiden die kleuren en fratsen af van de echte boodschap, maar het kan ook een bewuste poging zijn om je om de tuin te leiden. Kortom, het is grafiekenvaagtaal.
Ook met lijngrafieken kun je de boel flink vernaggelen door de schaalverdeling aan te passen.
Als bijv. een grafiek van een gemeten ruimtetemperatuur van 21 graden neemt die een paar tienden varieert zul je met een vertikale schaalverdeling van 20,5 t/m 21,5 een enorme afwijking zien, maar in werkelijkheid ………
There are lies, damn lies and statistics!