Liegen met grafieken – Knutselen in 3D

De winst van je bedrijf vertoont een dalende trend. Dat is een boodschap die je niet graag vertelt. Natuurlijk kun je die boodschap met een tekst vol misleidende vaagtaal verbergen. Maar is een geschreven tekst wel overtuigend genoeg?

Vaak spreekt een grafiek meer tot de verbeelding dan een tekst. Met een zorgvuldig opgestelde grafiek kun je op effectieve wijze laten zien dat de winst stijgt. De winst stijgt? Net was die nog aan het dalen? Jazeker, maar met enig smokkelwerk ziet het er voor jouw bedrijf opeens veel gunstiger uit.

grafiek_leugen.jpg

Je begint met de kop ‘stevige winstontwikkeling’. Strikt genomen is dat een nietszeggende titel, want een ‘stevige winstontwikkeling’ kan op zowel verlies als winst duiden. Toch riekt de kop eerder naar winst dan verlies. En dat is ook precies de bedoeling.

Zet vervolgens de winst- en verliescijfers in een Excelbestand en knutsel een grafiekje in elkaar. Een 3D-grafiek, wel te verstaan, want daarmee kun je het publiek flink op het verkeerde been zetten. Iedere onoplettende lezer zal concluderen dat de winst flink aan het stijgen is. Missie geslaagd.

Maar nu terug naar de echte cijfers. Een ‘eerlijke’ grafiek laat een heel ander beeld zien. In onderstaande grafiek geeft de rode lijn de winst weer en de groene lijn de lineaire trend. En die trendlijn daalt, ondanks de optimistische schatting voor 2010.

grafiek_waar.jpg

Waarom is deze 2D-grafiek eerlijker dan de 3D-grafiek? Omdat je bij een 2D-grafiek recht op de grafiek kijkt en daardoor veel makkelijker de waarden kunt aflezen. Probeer maar eens de waarden terug te vinden in de 3D-grafiek. Dat is vrijwel onmogelijk! Daar bekijk je ze vanuit een andere hoek, zodat ze flink vertekend worden. Afhankelijk van de hoek die je kiest, kun je de lijn optisch laten stijgen of dalen, precies zoals jou het beste uitkomt.

Dat je met taal, vaagtaal, kunt manipuleren is zolangzamerhand wel bekend. Besef echter ook dat grafieken net zo goed vaagtaal kunnen zijn. Soms is dat per ongeluk, omdat de maker van de grafiek zich laat verleiden door de vele mogelijkheden van Excel. Een enkele keer zit er kwaadwil achter die fleurige, maar onleesbare plaatjes. Wapen je hiertegen en vecht mee tegen grafiekenvaagtaal.

Heb je ook een mooi voorbeeld van grafiekenvaagtaal gezien? Mail het ons.

4 gedachten over “Liegen met grafieken – Knutselen in 3D

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>