Maandelijks archief: maart 2010

CDA – 5,1 | Slagvaardig samen grossieren in gemeenplaatsen

Tja, met een vaagtaal-rapportcijfer van 5,1 krijgt het CDA de eerste onvoldoende.

Net als de verkiezingsprogramma’s van de SP en GroenLinks, staat het CDA-verkiezingsprogramma vol lijdende zinnen en voorzetseluitdrukkingen. Tot zover niets nieuws. Maar waarom scoort het CDA dan zo veel slechter dan de SP en Groen Links? Omdat het programma één lange aaneenschakeling is van nietszeggende uitdrukkingen en gemeenplaatsen.

Waarom zo vaag? Wil het CDA alle coalitie-opties openhouden? Als dat het geval is, zullen de programma’s van de andere coalitiekanshebbers – PvdA, D’66 en VDD – ook vaag zijn. Met andere woorden: hoe groter de kans op een plek in de regering, hoe vager het taalgebruik. Het wachten is op de overige programma’s.

De tussenstand

Grossieren in gemeenplaatsen

Hieronder 10 tamelijk willekeurig gekozen citaten uit het conceptverkiezingsprogramma van het CDA. Welk beleid staat het CDA nu eigenlijk voor met deze ronkende uitspraken?

Meer immigranten, maar wel op klompen?
Het CDA gelooft sterk in het behoud van de eigen Nederlandse mentaliteit. Tevens moeten wij op een adequate manier aansluiten bij de globalisering.

Nu! extra vernieuwde leraren!
Ook voor leraren geldt dat zij regelmatig bijgeschoold moeten worden, zeker ook op het gebied van onderwijskundig leiderschap. Dit draagt bij aan hun motivatie, kwaliteit en vernieuwing.

Meer massa, meer universiteit
Van universiteiten en hogescholen wordt verwacht dat zij een eigen helder profiel ontwikkelen en inzetten op verdere specialisatie (focus en massa).

Doelmatig zonder OV-studentenkaart?
Om de toegankelijkheid te borgen blijft de studiefinanciering bestaan, wel zal van studenten die langer over hun studie doen dan de nominale studieduur plus één jaar een hoger collegegeld gevraagd worden. Tevens zullen de reismiddelen doelmatiger worden ingezet.

Lekker LLL met EVC
Voor het LLL ten behoeve van de arbeidsmarkt is dit een gedeelde verantwoordelijkheid met sociale partners. In dit kader is het van belang dat de toepassing van kwalitatief hoogwaardige EVC instrumenten wordt bevorderd.
(noot vaagtaalredactie: LLL=leven lang leren / EVC = erkenning verworven competenties)

De waarheid als koe
Kennis en innovatie zijn cruciaal voor onze toekomstige welvaart en werkgelegenheid.

Geïnnoveerde agenda’s implementeren
Het innovatieplatform wordt omgevormd tot een Innovatieraad die tot taak krijgt om de strategische kennis- en innovatieagenda te coördineren en te implementeren.

Helder? Of toch niet?
De procedures worden transparant.

Grote slagen, snel thuis
Er zijn slagen gemaakt op het gebied van het terugdringen van de administratieve lasten.

VOC-mentaliteit
De wereldwijd opererende handelsnatie Nederland heeft een rijke historie die continuering behoeft.

SP krijgt vaagtaal-rapportcijfervan 8,1

De 7,3 van GroenLinks was al heel aardig, maar de SP overtreft dit met een vaagtaal-rapportcijfer van 8,1. Hoe linkser hoe duidelijker? Het wachten is op de overige verkiezingsprogramma’s.

Uitermate concreet

De SP schrijft zonder slag om de arm. In niet mis te verstane woorden neemt de SP stelling.

  • ‘Politici hebben gefaald…’
  • ‘Zij die zichzelf belachelijke salarissen, bonussen en winsten toekenden…’
  • ‘De crisis van het casinokapitalisme…’

Schrijflesje verkiezingsprogrammataal

Toch is er nog wel het een en ander aan te merken over het taalgebruik in het verkiezingsprogramma van de SP. Net als GroenLinks houdt de SP van de vage begrippen ‘duurzaamheid’ en ‘marktwerking’, en ook de lijdende vorm en voorzetseluitdrukkingen drukken het rapportcijfer.

Daarnaast valt er nog wel eens een loze kreet. Opvallend is de titel van hoofdstuk : ‘Een beter Nederland, voor minder geld.’ Tja, méér doen met minder geld, dat klinkt natuurlijk aantrekkelijk, maar is het ook waar te maken?

De SP houdt niet van marktwerking. Lezers ook niet.

Marktwerking, wat is dat? Strikt genomen betekent dit woord dat de markt zijn werk mag doen, maar vaak gebruiken politici dit woord als eufemisme voor bezuinigen. Andere keren staat dit woord voor het creëren van een markt waar voorheen geen markt was. Op welke betekenis van het woord ‘marktwerking’ doelt de SP?

“De marktwerking in de inburgering stoppen we en aan de voorgenomen marktwerking in de volwasseneneducatie beginnen we niet eens.”

“De marktwerking leidt tot nodeloze concurrentie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars en hopeloze bureaucratie voor zorgverleners.”

Voorzetseluitdrukkingen, overbodig en onduidelijk

De SP houdt van voorzetseluitdrukkingen, zoals ‘op basis van’ en ‘als gevolg van’. Jammer, want voorzetseluitdrukkingen maken zinnen onnodig ingewikkeld.

“De meerwaarde die de grond oplevert als gevolg van de verandering van bestemming komt ten goede aan de gemeenschap.”

Hier kan de SP ‘als gevolg van’ eenvoudig vervangen door ‘door’:

“De meerwaarde die de grond oplevert door de verandering van bestemming…”

De onderstaande zin is nog een stuk lastiger. Wat staat er precies? Wat betekent ‘op basis van’? Wie vult dat fonds? De woningcorporaties zelf? En is de bijdrage die iedere corporatie levert afhankelijk van de draagkracht van de corporatie? Of betekent deze zin iets heel anders?

“Er komt een solidariteitsfonds voor woningcorporaties, voor het verbeteren van buurten en dorpen. Dat fonds vullen we op basis van de draagkracht van de corporaties. De ‘Vogelaarheffing’ en de vennootschapsbelasting verdwijnen.”

Lijden met de lijdende vorm
De SP houdt van de lijdende vorm, zoals in de zin:

“Het toezicht van het parlement op de veiligheidsdiensten wordt verbeterd.”

De lijdende vorm maakt deze zin onnodig ingewikkeld. Door deze zin in de actieve vorm om te schrijven, is meteen duidelijk wie wat gaat doen:

“Het parlement gaat beter toezicht houden op de veiligheidsdiensten.”

Hoe brengt het CDA het er vanaf? Morgen lees je meer!

Genezen, genas, genozen

Vorige week kreeg ik een heerlijk boekje in handen van Dick Kaat, ‘Genezen, genas, genozen’. Het staat vol rake missers van leerlingen. Een kleine selectie:

Uit een opstel

Onze juf was een aardige vrouw en we hoefden nooit school te blijven, omdat ze anders de bus miste.

Vraag en antwoord

Vraag: Noem eens een schrijver die soms wat ouderwets is in zijn taalgebruik.

Antwoord: Gerard Reve, die schrijft nogal agrarisch.

Definities

  • een cineast – iemand die alles cynisch bekijkt
  • een filantroop – iemand die naar de tropen gaat
  • iemand voor het hoofd stoten – als je iemand niet graag mag, geef je hem zo nu en dan een dreun

Uit: ‘Genezen, genas, genozen’, Dick Kaat, Keesing Uitgeversmaatschappij Amsterdam (1987)

Concreet op school

Vaagtaal is een ziekte, een LOA, een door Lezen en Luisteren Overdraagbare Aandoening. Dat besef dringt steeds meer door, met een toenemende roep om vaagtaalbestrijding tot gevolg.

Zo ook eergisteren op een school in Groningen. Daar gaf ik drie vecht-mee-tegen-vaagtaal-workshops tijdens een studiedag die geheel in het teken van taal stond.

De reacties van de deelnemers waren bij iedere workshop hetzelfde. Het begon met onverschilligheid: ‘Zo’n workshop over vaagtaal, is dat nu echt nodig?’

Daarna kwam de schrik: ‘Is het echt zo erg?’ ‘Hebben wij dit echt geschreven?’ ‘Weet de directie dit ook?’

Uiteindelijk gaan de deelnemers vertalen van vaagtaal naar graagtaal. Opluchting alom: ‘Aha, dus zo kan het ook. Ja, dat klinkt eigenlijk een stuk duidelijker.’

Hoe concreter, hoe beter

De deelnemers ontdekken dat vechten tegen vaagtaal vaak neerkomt op het vertalen van abstracte tekst naar duidelijke, tastbare taal. Van ‘leerrendementsverhogende maatregelen’ naar ‘extra bijlessen voor zwakke leerlingen’, en van ‘de actieve leerling’ naar ‘een leerling die altijd braaf zijn huiswerk maakt’.

Deze Groningse school heeft met deze drie workshops op één dag een flinke groep medewerkers gevaccineerd tegen deze akelige taalaandoening. Wie volgt?

GroenLinks krijgt vaagtaal-rapportcijfer van 7,3

Het eerste concept-verkiezingsprogramma is binnen. GroenLinks bijt het spits af en legt de vaagtaal-lat meteen hoog: het verkiezingsprogramma krijgt van ons een vaagtaal-rapportcijfer van 7,3.

Dat is hoog, zeker voor een politieke beleidstekst. Een beetje beleidstekst scoort meestal belabberd. Hoe vaag of duidelijk zullen de verkiezingsprogramma’s van de andere politieke partijen zijn? We houden je op de hoogte!

Toch kan het ook bij GroenLinks nog wel iets minder vaag. GroenLinks blijkt bijvoorbeeld een voorliefde voor de lijdende vorm te hebben. Ook het vage, maar veelvuldig gebruikte begrip ‘duurzaam’ roept vragen op. Hieronder enkele citaten uit het verkiezingsprogramma en ons commentaar.

Hét GroenLinks-containerwoord: duurzaam

“Een volgende regering moet leiderschap tonen en de crisis gebruiken als scharnier naar een betere, duurzame toekomst. Onze economie moet weer gaan draaien. En onze welvaart mag niet ten koste gaan van toekomstige generaties.“

Een duurzame toekomst, wat zou dat zijn? Is dat een toekomst zonder oorlog? Een toekomst met een sterke economie, zodat we kunnen blijven consumeren, ofwel duurzaam consumeren? Of is een duurzame toekomst een toekomst waarin we niet meer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen?

Het wij-weten-het-ook-niet-cliché: linksom of rechtsom

“Groen is het meest belovende exportartikel in een wereld die linksom of rechtsom duurzamer wordt.”

Linksom of rechtsom? Yeah, right! En ook ‘duurzaam’ komt hier weer om de hoek kijken.

Er wordt veel geworden bij GroenLinks: de lijdende vorm

“De markt voor financiële derivaten wordt transparanter. Nieuwe financiële producten worden door toezichthouders vooraf getoetst op begrijpelijkheid en risico’s.”

“Het belastingstelsel wordt vergroend. Bestaande milieubelastingen op verpakkingen, energie, afvalstoffen en brandstoffen worden verhoogd.”

“Veetransporten worden aan banden gelegd. Slachtvee mag niet langer dan 4 uur worden vervoerd.”

Er wordt, kortom, heel wat gedaan bij GroenLinks. Maar wie doet dat dan allemaal? Met de lijdende vorm houdt GroenLinks dat lekker vaag. Vandaar onze tip: schrijf zo veel mogelijk lijdende zinnen om naar de actieve vorm. De eerste zin wordt dan bijvoorbeeld:

“De markt voor financiële derivaten moet transparanter. Toezichthouders gaan de begrijpelijkheid en risico’s van nieuwe financiële producten toetsen.”

Wil jij ook een vaagtaal-rapportcijfer voor je eigen tekst? Die geven we je tijdelijk gratis.

bbb’s – buitengewoon belabberde beleidsteksten

Wie heeft er géén hekel aan beleidsteksten? Is er iemand die ze van begin tot eind leest? Zijn ze überhaupt leesbaar?

Google op ‘beleidstekst’ en de beleidsrapportages, beleidsnota’s en ander onleesbaar proza vliegen je om de oren.

Vaagtaal gaat op onderzoek uit en geeft vier willekeurig ‘gegoogelde’ rapporten een vaagtaal-rapportcijfer. Hieronder de resultaten. Wat blijkt? Geen enkele voldoende, maar wel heel veel wordt, worden, geschieden, thans en ten aanzien van.

Heb jij het absolute dieptepunt op beleidsrapportagegebied onder ogen gekregen? Mail vaagtaal@vaagtaal.nl. We houden je op de hoogte van onze bevindingen.

Nu tijdelijk een gratis vaagtaal-rapportcijfer!

Ben je benieuwd naar de kwaliteit van jouw tekst? Dan krijg je nu tijdelijk een gratis vaagtaal-tekstananlyse, inclusief vaagtaal-rapportcijfer. Kijk voor meer informatie op tekstridder.

De vier rapporten

Deze rapporten zijn willekeurig gekozen. Ze zijn – helaas – echt niet slechter dan de vele duizenden andere beleidsteksten die op internet te vinden zijn!

4. Nota Juridisch kader evenementen Geldermalsen | Vaagtaal-rapportcijfer 4,4

Hoe vaak kun jij de lijdende vorm (wordt, worden) in één zin stoppen? De gemeente Geldermalsen gaat het zeker van je winnen!

“Wanneer beëindiging door of namens vergunninghouder wordt geweigerd, wordt mondeling bestuursdwang aangezegd en wordt de beëindiging desnoods met hulp van de sterke arm geforceerd. In dit geval wordt de evenementencoördinator geïnformeerd en worden volgende vergunningaanvragen geweigerd.“

3. Onderzoek telewerken BZK Politie | Vaagtaal-rapportcijfer: 3,9

De politie is een dienende organisatie, dat blijkt wel uit dit rapport.

“Vastgesteld dient te worden waarvandaan de verbinding tot stand wordt gebracht. Dit dient heden te geschieden door middel van de implementatie van een terugbelsysteem. Er dient op netwerkniveau door middel van een authenticatiemechanisme de authenticiteit van de communicerende netwerkcomponenten te worden vastgesteld. Momenteel dient dit te gebeuren door middel van bijvoorbeeld het Challenge Handshake Authentication Protocol.”

2. Rapportage inburgering | Vaagtaal-rapportcijfer: 3,6

Er wordt flink wat ‘geworden’ in beleidsnotities!

„Teneinde aan de wens van de Kamer te kunnen voldoen, heeft het kabinet het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) gevraagd een rapport op te stellen waarin de kenmerken en samenstelling van de groep oudkomers wordt aangegeven. Dit rapport is begin februari opgeleverd en wordt u hierbij aangeboden.”

1. Beleidsrapportage Schoon Fossiel | Vaagtaal-rapportcijfer: 3,3

De opstellers van dit rapporten houden erg van t.a.v. Deze afkorting komt 50 keer voor.

“Gezien de uitgesproken EU-doelstellingen t.a.v. emissiereductie van broeikasgassen – 20% reductie (t.o.v. niveau 1990) unilateraal en mogelijk, bij voldoende consensus, richting 30% reductie – is de internationale ontwikkeling van CCS gewenst.”

ff afkorten

Onlangs plaatste Vaagtaal een oproepje op twitter: wie kent er idiote en onbegrijpelijke afkortingen op het werk? Het leverde pareltjes van afko’s (afkortingen) op.

Het begon met het merkwaardige en tegelijkertijd zo gebruikelijke idd.

Idd? OMG, WTF betekent idd?

Inderdaad, idd betekent inderdaad. En OMG staat voor O my God, en WTF voor what the f*ck! Allemaal afkortingen die je niet snel in een preso (presentatie) zal gebruiken.

Maar het kan gekker. Ben jij al voorzien van het GDC-keurmerk? Ofwel, ben jij Goedgekeurd Door Collega’s? Nee, krijg dat dan meteen ozeam (of zoveel eerder als mogelijk) voor elkaar.

Hartelijk dank aan de ruim 100k (100.000) NL-twitteraars die dit blogje mogelijk gemaakt hebben. Hopelijk ben je na het lezen van dit blogje ROTFLMAO (rolling on the floor laughing my anatomy off).

ff chillen

De jeugd heeft de toekomst. Hun taal ook. Geleidelijk aan wordt jongerentaal onderdeel van het Nederlands. Taal leeft! Toch kan ik het niet laten mijn elfjarige nichtje een ‘wijze’ les te geven over de veranderlijkheid van taal.

‘Wist je dat chillen iets van jouw generatie is? Wij childen vroeger nooit.’

Mijn nichtje kijkt me wantrouwig aan.

‘Jullie childen niet? Wat deden jullie dan?’

‘Wij deden het eventjes rustig aan. Of we lagen wat te ontspannen op de bank’.

‘Nou, dan childen jullie dus ook, dûh!’

Miranda de management supporter

De vacaturekraker vind je hier. Hieronder het eerste deel van de taalavonturen van Miranda de Managementsupporter.

Dinsdagochtend. Miranda bekijkt het resultaat van haar ochtendtoilet kritisch in de spiegel. Vandaag is haar tweede dag als management supporter. Een belangrijke dag. Ze moet een vergadering faciliteren, zo noemde meneer Zonneveld dat. Wat zou hij daar nou mee bedoelen?

Gisteren had ze meneer Zonneveld – ‘Marcel voor jou, meid’ – ontmoet. Een joviale vent van begin veertig die haar meteen duidelijk maakte dat ze geen secretaresse was: ‘Enne, meid, secretaresses hebben we hier niet. Iedereen is gelijk en jij zorgt als management supporter gewoon voor de broodnodige support van de echte players’. In een adem ging hij verder: ‘Faciliteer jij die meeting voor morgen nog even? De CFO en CEO komen ook. Belangrijk, belangrijk. Begrijp je wel?’

Miranda de management supporter

Miranda had meneer Zonneveld – sorry Marcel – niet durven vragen wat hij bedoelde. Faciliteren? CFO? CEO? Nou ja, het zou wel loslopen.

Dinsdagmiddag. Voor de vierde keer binnen een uur gaat de telefoon. Marcel. Of ze weer even koffie bijschenkt. Aan een glanzende ovaalvormige tafel zit Marcel met zijn drie gasten. Ze spreken geheimtaal.

‘Oké, Marcel, appeltje eitje. We benchmarken dat even met Procurement.’

‘Ja, als we on the fly schakelen kunnen we die negatieve winst nog voor Q3 kantelen.’

‘Bob, implementeer jij dan nog de juiste procesdimensies?’

‘Tuurlijk, die faciliteer ik meteen naar de toekomst toe.’

Miranda onderdrukt een zucht. Misschien is deze baan toch wat te hoog gegrepen voor haar. Vier paar ogen zijn op haar gericht terwijl ze koffie schenkt. Hopelijk merken ze niet hoe haar handen trillen.

‘Ik bel je als we weer toe zijn aan een bakkie leut, Miranda,’ mompelt Marcel en hij gebaart dat ze kan gaan. Miranda loopt terug naar haar bureau. De systeemwandjes van het kantoor zijn dun. Ze kan het gesprek in de kamer naast haar moeiteloos volgen.

‘Zeg, Marcel. Is dat je nieuwe secretaresse? Lekker ding wel.’

‘Mja, korter rokje zou haar beter staan.’

Dit is het eerste deel van een drieluik over Miranda’s avonturen in vaagtaalland, het stond eerder in de vaagtaal-nieuwsbrief. Deel 2 staat in de volgende nieuwsbrief.