Vier manieren om je taal te vervuilen

Pas op voor contaminaties, dat zijn versmeltingen van verschillende woorden en uitdrukkingen; uit checken en nakijken ontstaat het populaire nachecken. Het pleonasme kennen we allemaal en is zeker niet alleen witte sneeuw of een ronde cirkel. Hoe vaak kom je niet tegen dat de vergadering tot later wordt uitgesteld of dat de externe omgeving in beweging is? Goed, ik waarschuw alvast vooraf dat de evaluatie pas achteraf plaatsvindt.

Een tautologie, dat is twee keer hetzelfde zeggen met andere woorden: ‘De oorzaak van de treinvertraging was te wijten aan een seinstoring’. Soms botst de betekenis van de gebruikte woorden en heb je een ‘omgekeerde’ tautologie: ‘Het kunstwerk krijgt voorlopig een vaste plaats op het plein voor het gemeentehuis.’ of ‘Jongeren moeten verplicht aan de slag als vrijwilligers.’

De mooiste taalvervuiling is misschien wel het malapropisme, een onbewust verhaspeld woord dat doet denken aan een daarop lijkend woord: ‘In hun enthousiasme waren de kinderen niet te stuiteren.’ of ‘Mijn man werd onlangs zomaar beschuldigd van een zedendelicatesse.’

Ontsporende beeldspraak is een vorm van taalvervuiling die erg pijnlijk kan uitpakken: ‘De belangenvereniging voor rolstoelgebruikers probeerde voet tussen de deur te krijgen bij de raadsvergadering’. Bijna lachwekkend wordt het als een beeld te letterlijk wordt genomen: ‘Door alle bezuinigingen is de verbetering van het spoor een gepasseerd station’.

9 gedachten over “Vier manieren om je taal te vervuilen

  1. Bus Showfeur

    Het is ook heerlijk spelen met ontsporende beeldspraak. Vorig jaar maakte ik een jongentje in een rolstoel erg blij met het t-shirt, dat ik voor hem van tekst had voorzien: op de voorzijde de waarschuwing ‘PAS OP! Ik loop uit de hand’ op de achterzijde verdergaand met het alternatief ‘of ik spring uit de band!’

  2. admin Bericht auteur

    Ja, beeldspraak is een uiterst krachtig taalmiddel. Vaak gaat het mis, maar dat is meteen ook weer leuk. Vooral de kranten staan vol met ongewild grappige beeldspraak. Kijk maar naar de rubriek ruggespraak van Onze Taal.

  3. Janine

    Wat ook een hele mooie contaminatie is in navolging op het populaire nachecken is: uitchecken. Wat dan ineens een hele andere betekenis geeft.

  4. Casper

    Naast nachecken zijn er nog meer dubbelopgevallen:

    – overnieuw (het is over/opnieuw)
    – optelefoneren (het is opbellen/telefoneren)
    – uittesten (het is uitproberen/testen)
    – zoals bijvoorbeeld (het is zoals/bijvoorbeeld)
    – mijn eigen mening (‘eigen’ is onnodig)
    – etc.

  5. Casper

    Sorrie, ik vergat er nog een: als directeur zijnde (het is als directeur of directeur zijnde).

  6. Reigetje

    Dit doet mij denken aan de young ethnic profesional, de yep dus. Dat moet iemand zijn die langs genetische weg een gen mee krijgt dat hem professioneel maakt. Dat gen moet al generaties lang in zijn familie worden meegegeven. Dat is wat de term etnisch per slot betekent. Professioneel in wát, overigens?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>